Çeşitli Karbonhidrat türleri vardır. Bunları İnceleyelim:

1. Monosakkaritler (tek şekerliler)
   A – 3 Karbonlu
   – Fosfogliseraldehit
   B – 5 Karbonlu
   – Riboz
   – Deoksiriboz
   C – 6 Karbonlu
   – Fruktoz
   – Glikoz
   – Galaktoz
2. Disakkaritler (iki şekerliler)
   A – Maltoz
   B – Sakkaroz (sükroz)
   C – Laktoz
3. Polisakkaritler (çok şekerliler)
   A – Yapısal Polisakkaritler
   – Selüloz
   – Kitin
   B – Depo Polisakkaritler
   – Nişasta
   – Glikojen

Organik Madde Nedir?
Canlılar tarafından üretilebilen maddelerdir. Canlı varlığını bulunmadığı ortamlarda organik maddeler bulmak mümkün olmaz. Örneğin Mars’ta herhangi bir canlıya rastlamamış olsak da yapılan incelemelerde organik bir maddeye ulaşılsaydı bu orada yaşam olduğunun kanıtı olabilirdi.

Organik Maddelere Örnekler:

• Karbonhidrat
• Protein
• Lipit (yağ)
• Enzim
• Hormon
• ATP
• Nükleik Asit
• Vitamin

Organik elementlerin yapısında Karbon Atomu ve bu atoma bağlı hidrojen, oksijen, azot, fosfor ve kükürt gibi atomlar bulunur

İnorganik Madde Nedir?
Canlılar tarafından üretilmeyen, doğada zaten var olan maddelerdir. Canlıların kullandığı organik maddeler genellikle hidrojen ve karbon elementlerinden oluşur.

İnorganik Maddelere Örnekler

• Su
• Mineraller
• Tuzlar
• Asitler
• Bazlar

Ortak özellikler görev bakımından ortaktır. Örneğin beslenme ortak bir özelliktir; Yani her canlı beslenir. Fakat canlıların beslenme şekilleri farklı olabilir; etçil, otçul veya hepçil beslenme gerçekleştirebilirler.

Canlıların Ortak Özelliklerini Sayalım:

1. Hücresel Yapı
Her canlı hücre veya hücrelerden oluşmuştur. Hücre türleri farklılık gösterebilir ama tüm canlıların hücresi vardır.

2. Beslenme
Çeşitli yaşamsal faaliyetleri yürütmek için gerekli madde ihtiyacı beslenme yoluyla karşılanır. Besinlerin bir kısmı enerji üretiminde kullanılır.
Tüm canlılar beslenir. BAzı canlılar kendi besinlerini ürettikleri için bunlara üretici canlılar denir. ( bitkiler, algler, siyanobakteriler, paramecium)

3. Solunum
Besinlerden enerji üretmek için tüm canlılar solunum yaparlar. Bu solunum farklı canlı sınıflarında farklı olabilir ama ana amaç değişmez.
Solunum sonucu hücre yapısında kullanılabilen ATP denilen enerji açığa çıkar.

4. Boşaltım
Canlıların yaşamsal faaliyetleri sonucu çeşitli atık maddeler ortaya çıkar. Bu atık maddelerin organizmadan dışarı atılmasına boşaltım denir. Farklı atık türleri farklı organlar tarafından uzaklaştırılabilir. Bitkilerin yapraklarından terlemesi, hayvanların idrar üretmesi, solunumla dışarı karbondioksit verilmesi boşaltım olaylarına örnektir.

5. Hareket
Hayvanların hareketi gözle belirgin olarak görülür. Mikroskobik canlılar şil, yalancıayak, kamçı gibi yapılarla hareket ederler. Bitkilerin hareketi ise ışığa, suya yönelme şeklinde olur.

6. Uyarılara Tepki Verme
Dışarıdan gelen ısı, ışık, kimyasal madde, su vb. gibi etkilere canlılar çeşitli şekillerde tepkiler verir.
Örneğin yeterinde su alamayan bitki solmaya başlar, Karıncalar veya arılar şekerli gıdaların olduğu bölgelere doğru hareket eder, Bazı bitkiler sıcakta çiçek açarken soğukta çiçekleri kapanır.
Görüldüğü gibi verilen tepkiler çok farklı olabilir.

7. Metabolizma
Canlılar hücresel yapıya sahiptir. Bu hücrelerin içinde çeşitli yaşamsal faaliyetler gerçekleştirilir. BU yaşamsal faaliyetlere metabolizma denir.

8. Homeostazi
Değişen çevre şartlarına rağmen canlının yaşamsal bütünlüğünü koruması, vücudun düzenli şekilde çalışmaya devam etmesidir.
Örneğin canlı vücudu farklı sıcaklıklarda da çalışmaya devam eder. Dışarıdan gelen çeşitli etkileri yok edecek çeşitli yöntemler geliştirilir.
Örneğin çok sıcaksa organizmanın soğuması için terleme, soğuksa sıcaklığı artırmak için titreme gerçekleştirilir.

9. Uyum
Tüm canlılar ortama uyum sağlamak zorundadır. Buna adaptasyon da denir. Yağışlı iklim bitkiler geniş yapraklı, kurak iklim bitkileri küçük ya da iğne yapraklıdır. Bu özellikler canlıların farklı iklimlere uyum göstermesini sağlar.

10. Organizasyon
Organizma içindeki yapıların belirli bir düzen içinde görev bölüşümü ve bütünlüğü içinde çalışmasıdır.

11. Üreme
Tüm canlılar kendilerine benzer yeni canlılar dünyaya getirirler. Üreme şekilleri farklılık gösterebilir.

12. Büyüme ve Gelişme
Üreme sonucu oluşan yavru canlılar hem boyut olarak büyürler, hem de özellik bakımından gelişirler.

Baş: İçerisinde DNA veya RNA taşıyan bölümdür. Protein bir kılıfla sarılıdır.
Boyun: Baş ve kuyruk bölümlerini birbirine bağlar.
Kuyruk: İplikçikler kuyrukta bulunur. İplikçiklerin görevi konak hücreye(örneğin bakteri) tutunmayı sağlamaktır. Kuyrukta bulunan enzimler hücre zarını delmeyi sağlar.

Virüslerin başlıca özellikleri şunlardır:

• DNA veya RNA’ları lardır.
• Hücre zarı yoktur.
• Ribozomları yoktur.
• Enzim kullanmazlar.
• Sitoplazmaları yoktur.
• Diğer hücrelerin içinde yaşayabilen parazit yapılı varlıklardır.
• Antibiyotik ilaçlardan etkilenmezler.
• Hücre dışında kristalleşir ve canlılık özelliği göstermezler.
• Sık mutasyona uğrarlar.
• Taşıdıkları protein kılıfları sayesinde hücrelerde etkili olurlar.
• Bir bakteriye tutunup çoğalıyorsa bunlara bakteriyofaj denir.
• Virüs türü hastalıkların önlenmesinde genellikle aşılar etkilidir.

Diyaliz makineleri ismini biyolojide kullanılan difüzyon olayının bir türünden almaktadır.
İstenilen maddelerin yoğunluk farkından dolayı bir ortamdan diğerine geçişine diyaliz denilmektedir.

Antosiyanin
siyah üzüm, karadut, çilek, kızılcık, vişne ve kiraz gibi meyvelerin sahip olduğu kırmızı, mor, bordo gibi renkleri oluşturan pigmenttir.

Klorofil
Yapraklara yeşil rengi veren pigmenttir. Ayrıca fotosentez olayında da gerevlidir.

Ksantofiller
Limon, muz ve armut gibi meyvelerin kabuğuna sarı rengi verir.

Likopen
Domates ve kırmızı biberin kabuğundaki kırmızı rengin veren pigment maddesidir.

Karoten
Havuca turuncu rengini veren pigmenttir.

1. Besin Kofulu
Büyük yapılı molekülleri bulunan besinler depolar. Lizozomla birleşerek bu besinlerin sindirilmesini sağlar. Sindirilen besinler sayesinde hücre için gerekli yapı taşları elde edilir.

2. Boşaltım Kofulu
Hücrede oluşan atık maddelerin dışarı atılmasını sağlar. Boşaltım kofulunun diğer görevi salgı maddelerinin dışarı atılmasını sağlamaktır.

3. Kontraktil Koful
Tatlı suda yaşayan protistalarda (örneğin paramesyum) hücredeki fazla suyun dışarı atılmasını sağlayan koful türüdür.

5. Depo Koful
Bitki ve hayvan hücrelerinde bulunur. Atık maddeleri ve suyu depo eder. Atık maddelerden zehirli olanları zehirsiz hale getirme görevi de vardır.

Gerçekte sentrozom hayvan hücrelerinde bulunan bir organeldir. Sentriyol ise sentrozomu oluşturan parçalara verilen isimdir.
Görseli inceyelim:

Sentrozomu oluşturan sentrioller birbirlerine dik (90 derece) açıyla dururlar.

Sentrozom hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerinin oluşmasını sağlar. Ama tüm hücrelerde iğ ipliklerini sentozom oluşturmaz.

Sentrozom bulunan hücreler:
Hayvan hücreleri

Sentrozom bulunmayan hücreler:
Bitki hücreleri

Hangi hayvan hücrelerinde sentrozom bulunmaz?
Olgun alyuvar hücresi, sinir hücresi, yumurta hücresi

Hangi bitki hücresinde sentrozom bulunur?
Su yosunu, kara yosunu ve eğrelti otu.

Özetle;
Sentrozom organeli, hayvan hücrelerinde bulunur (olgun alyuvar, yumurta ve sinir hücreleri hariç) fakat bitki hücrelerinde bulunmaz (su yosunları, kara yosunları ve eğrelti otları hariç).