Ülkemizde kimya endüstrisinin ilk örneklerine Osmanlı Devleti zamanında rastlamaktayız. 19. yüzyıla kadar sabun üreten küçük işletmeler vardı. Bunlara “sabunhane” denirdi. 20. yüzyıl başlarında sabun ve temizlik maddesi üreten bazı fabrikalar kurulmaya başlandı. Bu fabrikalarda üretilen sabunların yapımıyla ilgili kurallar 1863 tarihli “Kalevî Maddeler” kararnamesiyle düzenlenmişti.

Kimya Endüstrisindeki gelişmeler Cumhuriyet dönemiyle hız kazanmıştır. Yeni daha çok yine temizlik maddesi üretimi yapılan bu işletmeler başlangıçta devlet tarafından kurulmuştur.

Türkiye’de Kimya Endüstrisi tarihini söyle sıralayabiliriz:

1800’lü yıllar: Sabunhaneler (sabun üretimi)
1910 İlk çimento fabrikası (Gebze – Arslan Osmanlı Anonim Şirketi)
1920 Kimya enstitüsünden ilk öğrenciler mezun oldular. (İstanbul Darülfünunu 3 kişi)
1923 İlk şeker fabrikası (Uşak)
1934 Paşabahçe Cam Fabrikası
1938 Suni ipek fabrikası (Gemlik)
1945 İzmit kağıt fabrikası
1965 Kütahya azot tesisi
1967 Bandırma borik asit ve boraks fabrikası
1969 Mersin Soda Fabrikası

Fen 8. 1. Dönem 1. Yazılı

1 file(s) 8.00 KB

Download

Yazılı soruları fen bilimleri 8. sınıf konularının ilk 2 ünitesini kapsamaktadır.

1. İki tane uzun boylu bezelye tohumu çaprazlandığında oluşan yavrulardan bazılarının kısa boylu olduğu görülmektedir. Bu durumun en iyi açıklaması hangisidir?
A) Yeni oluşan bezelyelerin özellikleri atalardan etkilenmez.
B) Kısa boyluluk baskın bir özellik olduğu için birinci kuşakta görülmüştür.
C) Çekinik özellikler atalarda görülmese de sonraki kuşaklarda ortaya çıkabilir.
D) Uzun boylu bezelyeler homozigot özellikledir.

ÇÖZÜM:
Çekinik karakterler anne babalarda görünmediği halde yavrularda ortaya çıkabilirler. Soruda başlangıçta Uzun boylu bezelyeler vardır. Yavrulardan bazıları ise kısa boylu olmuş. Demek ki kısa boyluluk özelliği çekiniktir.
CEVAP C

2. Aşağıda genotipleri verilen bezelye çaprazlamalarından hangisi çekinik özellikli bireyler oluşturabilir?
A) Dd x DD
B) EE x ee
C) AA x AA
D) Aa x Aa

ÇÖZÜM:
Bir çekinik karakterin yavrulara aktarılması için çaprazlanan iki bireyde de çekinik karakterin bulunması gerekir.
Seçeneklerde sadece D seçeneğinde iki bireyde de çekinik karakter vardır.
CEVAP D

3.

Yukarıda verilen çaprazlama sonucunda oluşacak yeni bezelyelerle ilgili,
I – Sarı tohumlu bezelyeler oluşabilir.
II – Heterozigot bezelyeler oluşabilir.
III – Homozigot sarı bezelyeler oluşabilir.
İfadelerinden hangileri doğru olabilir? ( sarı tohum rengi baskındır)
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) I, II ve III

CÖZÜM:
1. ifade doğrudur. Çünkü yeşil genotip (yy) şeklindedir. Sarı bezelye (YY) veya (Yy) olabilir. Bu durumda Yy genotipi oluşup bezelye sarı tohumlu olabilir.
2. ifade yukarıdaki açıklamadan anlaşılabileceği gibi Yy şeklinde oluşabilir. İfade doğrudur.
3. İfade yanlıştır. Çünkü YY şeklinde homozigot sarı oluşması mümkün değildir.
CEVAP B

4. Mor çiçekli heterozigot bezelye ile beyaz çiçekli bezelye çaprazlandığında beyaz çiçek oluşma oranı yüzde kaçtır? ( beyaz çiçek çekiniktir)
A) 100
B) 25
C) 50
D) 75

ÇÖZÜM:
Mor çiçekli heterozigot bezelye: Mm
Beyaz çiçekli bezelye: mm
Çaprazlamayı yapalım: Mm X mm = Mm – Mm – mm – mm
Bu durumda beyaz çiçekli bezelye oranı yüzde 50 olur.
CEVAP C

5. D: Çiçek yanda – – d: Çiçek uçta

Yukarıdaki karakterlerinden biri bilinmeyen çaprazlamaya göre hangileri doğrudur?
I – ? yerine D gelirse bütün çiçekler yanda olur.
II – ? yerine d gelirse uçta çiçek ihtimali %75 olur.
III – ? yerine D gelirse heterozigot karakter oluşmaz.
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III

ÇÖZÜM
1. İfade doğrudur. Çünkü çekinik karakterler sadece bezelyelerin ikisinde de bulunursa yavruya geçebilir. DDxDd çaprazlamasından uçta çiçekli bezelye oluşamaz.
2. İfade yanlıştır. DdxDd = DD – Dd – Dd – dd
Bu çaprazlama sonucunda uçta çiçek ihtimali yüzde 25’tir.
3. İfade yanlıştır. Çünkü Dd şeklinde bir sonuç ortaya çıkabilir.
CEVAP A

6. Aşağıda bir soy ağacı verilmiştir.

Koyu renkli bireyler çekinik bir fenotipe sahip göre hangi ifade kesin olarak yanlıştır?
A) 5 Numaralı birey homozigottur.
B) 2 Numaralı bireyde çekinik karakter vardır.
C) 7 numaralı birey de koyu renkle çizilmelidir.
D) 4 numaralı bireyde çekinik karakter yoktur.

ÇÖZÜM:
Çekinik karakterler sadece homozigot olduklarında kendilerini ortaya çıkarabilirler. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.
2. bireyde çekinik karakter olmasaydı 5 numaralı birey koyu renkli olmazdı. 5’in çekinik genlerinden biri 2’den diğeri 1’den gelmiştir. 2. ifade doğrudur.
3. ifade de doğrudur. Çünkü7’te 5 ve 6’dan genler genler ancak çekinik olabilir.
4. ifade yanlıktır. Çünkü 1 de 4’e çekinik karakterlerinden birini göndermek zorundadır.
CEVAP D

7. Verilen tablo X ve Y çaprazlamaları gösterilmiştir.

Buna göre sırasıyla X ve Y çaprazlamaları hangisi olabilir?
(Uzun boyluluk baskındır)
A) EE X EE — ee X ee
B) Ee X Ee — Ee X ee
C) Ee X EE — Ee X ee
D) ee X Ee — ee X ee

ÇÖZÜM
Tabloda X çaprazlamasında sadece uzun boyluların oluştuğu, Y çaprazlamasında ise yarı yarıya karakterlerin meydana geldiği görülmektedir. Bunu sağlayan seçenek C seçeneğidir.
CEVAP C

Periyodik Sistemin Tarihi

– Johann Dobereiner: Elementleri üçlü gruplara ayırdı.
– Dimitri İvanovic Mendeleyev: Elementleri kütle numarasına göre sıraladı
– Henry Moseley: Elementleri atom numarasına göre sıraladı. (doğrusu)
– Glenn Seaborg: Tablonun altına iki satırı ekledi.

Tablonun Özellikleri

– Yatay sıraya periyor, dikey sıraya grup denir.
– 7 periyot, 8 tane A, 10 tane B olmak üzere 18 grup vardır.
– Tabloda elementler soldan sağa artan atom numaralarına göre sıralanır.
– Aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri benzer.
– Aynı periyottaki elementlerin kimyasal özellikleri birbirlerine benzemez.
– 8A grubuna soygazlar denir. Soygazlar genellikle diğer elementlerle bileşik oluşturmazlar. Son katmanları tam doludur.
– Soygazlar tek atomlu olarak bulunur.

Grup ve Periyot Bulma

– Atomun elektron dizilimi yazılır.
– 2,8,8 şeklinde devam eder.
– 7 elektronlu Azot için örnek:

Helyum bu kurala uymaz. Son katmanında 2 elektron olmasına rağmen 8A grubundadır.

Metallerin Özellikleri

— Oda sıcaklığında cıva hariç katı hâlde bulunur. (Cıva oda sıcaklığında sıvı hâlde bulunur.)
— Yüzeyleri parlak görünümlüdür.
— İşlenebilir özellikte olduklarından tel veya levha hâline getirilebilir.
— Elektriği ve ısıyı iyi iletir.
— Kendi aralarında bileşik oluşturamazlar. “Alaşım” adı verilen homojen karışımları oluştururlar.
— Doğada bulunan elementlerin çoğu metaldir.

Ametallerin Özellikleri

— Oda sıcaklığında katı, sıvı ve gaz hâlde olabilir.
— Yüzeyleri mat görünümlüdürler.
— Kırılgan oldukları için işlenemez, bu yüzden tel ve levha hâline getirilemezler.
— Isı ve elektriği iyi iletmez.
— Hidrojen hariç tablonun sağ tarafında bulunurlar.

Yarı Metallerin Özellikleri

— Oda sıcaklığında katı hâldedir.
— Parlak veya mat görünümlü olabilir.
— Kırılgan değildir bu yüzden işlenebilirler.
— Isı ve elektriği metallerden kötü, ametallerden iyi bir şekilde iletir.

• Katıların basıncı yüzey alanıyla ters orantılı,
• Ağırlıkla(kuvvetle) doğru orantılıdır.
• Katılar üzerine uygulanan kuvveti aynen iletir, basıncı aynen iletmez.
• Katı basıncı formülü= Kuvvet / yüzey alanı
• Basıncın birimi Pascal (P)
• Basınç P harfiyle gösterilir.
• Çivinin ucunda katı basıncı fazla, baş kısmında azdır.
• Bıçağın ucunu keskinleştirmek basıncı artırır.
• Kar ayakkabısı takmak basıncı azaltır.

SIVI BASINCI

• Sıvı basıncı derinlik arttıkça artar.
• Sıvı basıncı sıvı basıncı arttıkça artar.
• Kabın şekli sıvı basıncına etki etmez.
• Su deposu kendi seviyesine kadar su gönderebilir, daha üstü için pompa kullanmak gerekir.
• Sıvılar basıncı her yönde eşit iletir. ( paskal prensibi)
• Sıvılar kuvveti aynen iletmez.
• Hidrolik lift, araba freni, damperli kamyon, itfaiye merdiveni sıvı basıncından yararlanır.
• Sıvı basıncıyla kuvveti değiştiren sistemlere “su cenderesi” denir.

GAZ BASINCI

• Atmosferdeki gazların yaptığı gaz basıncına Açık Hava Basıncı veya Atmosfer basıncı denir.
• Deniz seviyesinden yukarı çıkıldıkça açık hava basıncı azalır.
• Açık hava basıncını Barometreyle ölçeriz.
• İlk barometreyi Torricelli yapmıştır.
• Barometrede cıva elementi kullanılır.
• Hava yastığı, dalgıç tüpü, pipetle su içme, elektrik süpürgesi, cam vantuzu gaz basıncıyla çalışır.

1. Aşağıda Dünya ve Güneş’in konumları verilmiştir.

Şekle göre;
I – Kuzey yarım kürede yaz mevsimi yaşanmaktadır.
II – Güney yarım kürede geceler gündüzlerden daha uzundur.
III – Gösterilen şekil 21 Haziran tarihine ait olabilir.

Hangileri Doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) I, II ve III

ÇÖZÜM:
– Dünya’nın kuzey kısmı Güneş’e doğru eğilmiştir. Güneşe eğilen yarım kürede yaz mevsimi yaşanır. I doğru.
– Kuzeyde yaz yaşanıyorsa Güneş bunun tam tersi olmalı. Yani kış. Kış mevsiminde geceler gündüzlerden daha uzundur. II doğru.
– I. ifadede kuzeyde yaz olduğunu anlamıştık. O halde bu tarih 21 haziran olabilir. III doğru.
CEVAP: D

2.
Utku: “Kuzey yarım küredeyim. Bugün günler uzamaya başladı.”
Ayça: “Güney yarım küredeyim. Bugün gece ve gündüz süreleri eşit.“
İki arkadaş sırasıyla aşağıdaki tarihlerden hangisinde bu notları yazmışlardır?

A) 23 Eylül – 21 Mart
B) 21 Aralık – 21 Mart
C) 21 Haziran – 23 Eylül
D) 23 Eylül – 21 Haziran

ÇÖZÜM:
– Günler uzamaya en uzun geceden sonra başlar. Kuzeyde en uzun gece 21 Aralıktır.
– Gece ve gündüzün eşit olduğu iki tarik vardır. Bunlar 21 Mart ve 23 Eylüldür.
Bu şartları sağlayan cevap B seçeneğidir.
Cevap: B

3. Aşağıda Güneş ışınlarının Dünyanın bazı bölümlerini nasıl aydınlattığı gösterilmiştir.

Bu görselle ilgili hangisi söylenemez?
A) Işığın yüzeye geliş açısı dikleştikçe enerjisi daha dar bir alanda toplanır.
B) Kutuplara doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesinin nedeni birim alana düşen güneş enerjisinin azalmasıdır.
C) Genellikle ekvator bölgesinde gölge boyu diğer alanlardan daha uzun olur.
D) Işığın yüzeye geliş açısı mevsimlerin oluşmasında etkilidir.

ÇÖZÜM:
– Işık ne kadar dik gelirse o kadar küçük bir alanda toplanır. Ekvatorda genellikle sıcak bir iklimin olmasının nedeni ışığın dik gelmesi ve enerjinin dar bir alana toplanmasıdır.
– Kutuplara doğru gidildikçe aynı güneş enerjisi daha geniş alana yayılmış. Bu da doğru bir ifade.
– Ekvatora ışık dik geldiği için gölge boyu kısa olması beklenir. Yanlış bir ifade.
– Mevsimlerin oluşmasına Dünya’nın eksen eğikliği neden olur diyoruz. Bu eksen eğikliği ışığın geliş açısını değiştirdiği için mevsimler oluşmaktadır. İfade doğru.
Cevap: C

4. Aşağıdaki hava olaylarından hangileri yeryüzüne yakın bir alanda oluşur.
I – Kar
II – Çiy
III – Kırağı

A) Yanlız I
B) Yanlız II
C) I ve III
D) II ve III

ÇÖZÜM
Hava olaylarının bazıları atmosferin üst katmanlarından, bazıları ise yeryüzüne yakın alanlarda oluşur.
Kar, yağmur, dolu atmosferin üstünde,
Kırağı, çiy, sis olayları yeryüzüne yakın alanlarda gerçekleşir.
Bu durumda II ve III doğrudur.
CEVAP D

5. Aşağıda K ve L bölgeleri arasındaki hava hareketi gösterilmiştir.

Görselde verilenlere göre hangisi yanlıştır?
A) L bölgesinde alçak basınç oluşur.
B) K Bölgesinde yükselen hava hareketleri vardır.
C) K bölgesinin sıcaklığı L’den fazladır.
D) L’de alçalan hava hareketleri vardır.

ÇÖZÜM
Rüzgarın hareketi yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur. Görselde rüzgar L’den K’ye doğru olduğu için L yüksek basınç, K alçak basınçtır.
CEVAP A

6. Aşağıda Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi gösterilmiştir.

Bu görsele göre Dünya 1 yönünde hareket ederken Güney yarım kürede hangisi gerçekleşir?
A) Güneş ışınlarının geliş açısı dikleşir.
B) Gündüz süresi uzar.
C) Birim alana düzen güneş enerjisi miktarı azalır.
D) Gece süresi kısalır.

ÇÖZÜM:
– 1 yönünde Güneş yarım küre yazdan kışa geçiş yapmaktadır. Güneş ışınlarının dikliği azalır. A yanlış.
– Mevsim kışa döndüğü için gündüzler kısalır. B yanlış.
– Mevsim kışa döndüğü için birim alana düşen enerji miktarı azalır. Bunun nedeni Güneş ışığının daha eğik gelmesidir. C doğru.
– Kış mevsiminde gece süresi uzar. D yanlış.
CEVAP C

7. Aşağıda iklim ve hava olayı kavramları karşılaştırılmıştır.

Buna göre tabloda hangi satırda hata yapılmıştır?
A) A – 1
B) B – 2
C) C – 3
D) D -4

ÇÖZÜM:
İklim, bir bölgenin hava şartlarının 30 – 40 yıllık ortalamasıdır. Bu nedenle iklimler kolay değişmez.
Örneğin Karadeniz Bölgesinin bol yağış alması ilkim özelliğidir. Bu bilgi tahmini değil kesindir. Tahmini olan hava olaylarıdır. Bu nedenle B-2 satırında hata yapılmıştır.
CEVAP B

Bu etkinlikte su, karbon, oksijen ve azot döngüleri, ozon tabakası, sera etkisi, küresel ısınma ve ekolojik ayak izi kavramları hakkında çalışmalar bulunmaktadır.

Madde Döngüleri Etkinliği

1 file(s) 0.00 KB

Download