Maddenin 3 fiziksel hali vardır:
1. Katı
2. Sıvı
3. Gaz

Not: Katı, sıvı, gaz halleri arasındaki geçişlere Maddenin Hal Değişimi denir.

6 tane hal değişimi vardır.

ERİMEYE ÖRNEKLER ( Katıdan sıvıya)
– Isıtılan tereyağının sıvılaşması
– Buzluktan çıkarılan dondurmanın erimesi

DONMAYA ÖRNEKLER ( Sıvıdan katıya)
– Kar oluşumu
– Buzluğa bırakılan suyun katılaşması

BUHARLAŞMAYA ÖRNEKLER ( Sıvıdan gaza)
– Çamaşırların kuruması
– Isıtılan suyun gaza dönüşmesi

YOĞUŞMAYA ÖRNEKLER ( Gazdan sıvıya)
– Yemek buharının tencere kapağında sıvılaşması
– Dolaptan çıkarılan şişenin dışında damlacıklar oluşması
– Yağmur oluşumu

SÜBLİMLEŞMEYE ÖRNEKLER ( Katıdan gaza)
– Naftalinin katı halen gaza dönüşmesi
– Kuru buzun gaza dönüşmesi

KIRAĞILAŞMAYA ÖRNEKLER ( Gazdan katıya)
– Havadaki su buharının buz kristallerine dönüşmesi
– Uçaklardan çıkan su buharının katılaşması

ISI ALIŞVERİŞİ
Isı alanların sıcaklığı genellikle artar. (ısınır)
Isı verenlerin sıcaklığı genellikle azalır. ( soğur)

NOT: Katı, sıvı ve gaz halleri arasında geçişler ısı alışverişiyle gerçekleşir.
Katıdan gaza doğru madde ısı alır
Gazdan katıya doğru ise madde ısı verir

• Birbirlerine temas eden yüzeyler arasında gerçekleşir.
• Genellikle harekete zıt yönde etki eder.
• Hareketi yavaşlatır veya yeterince güçlüyse durdurabilir.
• Pürüzlü yüzeylerde sürtünme fazladır.
• Pürüzsüz, kaygan yüzeylerde sürtünme azdır.
• Bazen sürtünmenin fazla olmasını bazen de ay olmasını isteriz.

Sürtünme Kuvvetini Artıran Durumlar

• Paraşütle atlamak.
• Kışlık ayakkabıların tabanlarının dişlerinin derin olması.
• Yazı yazmak.
• Zımpara kağıdı kullanmak.
• Halı kaydırmazı.
• Arabada frene basmak
• Tekerleğe kar zinciri takmak.

Sürtünme Kuvvetini Azaltan Durumlar

• Makinelerin yağlanması.
• Buz pateni pistinin pürüzsüz olması
• Eğilerek bisiklet sürmek
• Uçakların burnunun sivri olması

1. Omurgasız Hayvanlar
   – İskeletleri ve omurgaları yoktur.
   – Karada ve suda yaşayan türleri vardır.
   – Omurgalılara göre daha basit yapılıdırlar.
   – Solucan, arı, karınca, kelebek, deniz anası, sünger, mercan, yengeç, midye vb.
   
2. Omurgalı Hayvanlar
   İskeletleri vardır. Suda ve karada yaşayan türleri vardır. 5 bölüme ayrılırlar.

BALIKLAR
– Yumurtayla çoğalırlar
– Yavrularını bakmazlar
– Vücutları parlak pullarla kaplıdır
– Suda yaşarlar
– Solungaç solunumu yaparlar
(mezgit, hamsi, köpek balığı, orkinos, sazan, kılıç balığı vb..)

SÜRÜNGENLER
– Yumurtayla çoğalırlar
– Yavrularını bakmazlar
– Vücutları sert pullarla kaplıdır
– Suda ve karada yaşayan türleri vardır
– Akciğer solunumu yaparlar.
– Ayakları küçüktür veya yoktur.
(yılan, kaplumbağa, komodo ejderi, kertenkele, timsah vb.)

KUŞLAR
– Yumurtayla çoğalırlar
– Yavrularını bakarlar
– Vücutları tüylerle kaplıdır
– Karada yaşarlar
– Akciğer solunumu yaparlar
– Gagaları ve kanatları vardır.
– Bazıları uçamaz
( serçe, kartal, güvercin, papağan, penguen, tavuk, deve kuşu, tavus kuşu, ördek vb.)

KURBAĞALAR
– Yumurtayla çoğalırlar
– Yavrularını bakmazlar
– Vücutları nemli bir deriyle kaplıdır
– Karada ve suda yaşarlar
– Akciğer solunumu yaparlar
– Başkalaşım geçirirler
( kara kurbağası, su kurbağası, semender-kuyruklu kurbağa)

MEMELİLER
– Doğurarak çoğalırlar
– Yavrularını bakarlar
– Vücutları kıllarla kaplıdır
– Karada ve suda yaşayan türleri vardır.
– Akciğer solunumu yaparlar
– Yavrularını sütle beslerler
(insan, yarasa, balina, yunus, fok, inek, kedi, fare, kirpi, kanguru vb.)

Mantarlar canlılar aleminin bir üyesidir. Çeşitli türleri vardır.
Ilık, nemli, loş ortamları severler.
Toprakta, suda, diğer canlıların vücudunda yaşayabilirler.

1. Maya Mantarı
   Gözle görülemeyecek kadar küçük.
   – Hamurun mayalanması
   – Sirke yapımı
   
2. Parazit Mantarlar
   Gözle görülemeyecek kadar küçük.
   İnsanlarda çeşitli hastalıklara neden olurlar.
   – Saçkıran
   – Pamukçuk
   – Ayak mantarı
   
3. Şapkalı Mantar
   Şapka ve sap kısmında oluşur.
   Çoğu türü zehirlidir.
   Besin için insanların ürettiği türlerine KÜLTÜR MANTARI denir.
   Kültür mantarları vitamin ve protein bakımından zengin besinlerdir.
   
4. Küf Mantarı
   Besinlerin küflenmesine neden olurlar.
   Küflenmiş besinlerin tüketilmesi zararlıdır.
   Pakı küflerden PENİSİLİN adlı antibiyotik ilaç üretilir.

Bitkilerin Özellikleri:

• Kök gövde ve yaprakları vardır.
• Güneş ışığı yardımıyla kendi besinlerini üretebilirler.
• Buna fotosentez denir.
• Çiçekli ve çiçeksiz türleri vardır.
• Çok yıllık ve tek yıllık türleri vardır.

Çiçeksiz Bitkiler

• Çiçekleri yoktur.
• Tohumları yoktur.
• Kök, gövde ve yaprakları gelişmemiştir.
• Kara yosunu, su yosunu, ciğer otu, eğrelti otu, at kuyruğu, kibrit otu örnektir.

Çiçekli Bitkiler

• Çiçekleri vardır.
• Tohumları vardır.
• Kök, gövde ve yaprakları gelişmiştir.
• Elma, papatya, erik, mısır, fındık vb. örnektir.

Bitkilerin Bölümleri ve Görevleri

Kök
Bitkiyi toprağa bağlar. Topraktan su ve mineralleri emer.

Gövde
Bitkiyi dik tutar. Kök ve yapraklar arasında madde taşır.

Yaprak
Besin üretir(fotosentez), terleme ve solunum yapar.

Çiçek
Bitkinin üreme organıdır. Meyve tohum oluşmasını sağlar.

• Dünya Güneş’in etrafında saat yönünün tersine döner.
• Ay kendi etrafında saat yönünün tersine döner.
• Ay Dünya’nın etrafında saat yönünün tersine döner.

• Oluşan gölgeler Ay’ın evrelerini oluşturur.
• Dört ana evre ve dört ara evre vardır.
• Yeni ay – Hilal – İlk dördün – Şişkin ay – Dolunay – Şişkin ay – Son dördün -Hilal (koyular ana evre)
• Ayın evreleri 29 günde tamamlanır.
• Ana evreler arasında yaklaşık 7 gün vardır.

• Rüzgar, fırtına gibi hava olayları yoktur.
• Yüzeyi tozlarla kaplıdır.
• Yüzeyinde gök taşlarının çarpmasıyla oluşan çukurlar vardır.
• Güneş > Dünya  >  Ay
• Dünyadan 384 bin km uzaktadır.
• Ay’a ilk ayak basan insan 1969 yılında Neil Armstrong’dur.
• Uzaya ilk çıkan insan Yuri Gagarin’dir.
• Bir ışık kaynağı değildir. Güneş’ten aldığı ışığı yansıttığı için parlar.

• Güneş bir yıldızdır.
• Dünyamıza en yakın yıldızdır.
• Orta büyüklükte bir yıldızdır.
• Isı ve ışık yayar.
• Küre şeklindedir.
• Çeşitli katmanları vardır.
• 1 milyon Dünya’yı içine sığdırabilecek kadar büyüktür.
• Dünya’ya 150 milyon kilometre uzaklıktadır.