DEPREM
Yer kabuğu levha adı verilen parçalardan oluşur. Bu levhalar çeşitli etkilerle yavaş yavaş hareket ederler. Ani gerçekleşen hareketler depremlerin oluşmasına neden olur.

Deprem öncesi yapılması gerekenler

• Deprem çantası hazırlanmalı
• Raflar duvarlara sabitlenmeli
• Ağır cisimler raflarda altlara yerleştirilmeli
• Duvardaki lamba, tablo gibi cisimler sağlamlaştırılmalıdır.

Deprem çantasında bulunması gerekenler

• Pil, radyo – El feneri – Giysi – İlk yardım seti – Su – Kuru yiyecekler

Deprem sırasında evde yapılması gerekenler

• Sakin olmalıyız
• Doğal gaz, elektrik ve su vanaları kapatılmalı
• Yanan ocaklar kapatılmalı
• Evde güvenli bir yerde durulmalı. Pencere yanı ve banyo kırılan cam ve fayans parçaları nedeniyle, kitaplık yanı gibi alanlar devrilme tehlikesi nedeniyle tehlikelidir
• Çamaşır makinesi, dolap, tezgah gibi dayanıklı eşyaların yanında diz çöküp başımızı ellerimizle korumalıyız

Depremde dışarıda yapılması gerekenler

• Sakin olunmalı
• Açık alana çıkılmalı. Düşen cam, pano vb. eşyalardan korunmalıyız
• Tünel ve köprülerden uzak durulmalı
• Elektrik telleri ve direklerinden uzak durulmalı

Deprem sırasında okulda yapılması gerekenler

• Sakin olunmalı
• Sıraların yanında diz çökülmeli. Kafamız okul çantasıyla korunmalı.

HEYELAN
Yağışlı havalarda toprağın fazla su çekmesi nedeniyle ağırlaşması ve kitle halinde kaymasına heyelan veya toprak kayması denir.

Heyelandan korunmak için;

• Heyelan ihtimali olan bölgeleri ev yapılmamalı
• Ağaçlandırma yapılmalı. Bitki örtüsü korunmalı
• İstinat duvarı yapılmalı
• Heyelan riski fazla olan alanlarda yol, kazı çalışması gibi faaliyetler yapılmamalı
• Toprağın suyu fazla emmesini engelleyecek çalışmalar yapılmalı

SEL
Bir alanın su baskınlarından etkilenmesi sel felaketini oluşturur.

Selden korunmak için;

• Derse yataklarına yerleşim yeri kurulmamalı
• Eğimli yüzeylerde ağaçlandırma ve taraçalama yapılmalı
• Dere yataklarının üzeri kapatılmalı

KASIRGA
Saatteki hızı 120 kilometreyi geçen rüzgarlar kasırga olarak adlandırılır. Kasırlar okyanuslarda ve okyanus kıyılarında görülür.

YANARDAĞ PATLAMASI
Yer kabuğu altında bulunan lavların kabuktaki çatlaklardan dışarı püskürmesi volkanik patlamaları oluşturur.

Yanardağlar uzun süre püskürmeyip, zaman içinde faaliyete geçebilirler. Ülkemizde aktif halde yanardağ bulunmamaktadır.

Güneş, Dünya ve Ay’ın dönüş yönleri saat yönünün tersinedir.

• Güneş: Kendi etrafında – Saat yönünün tersine.
• Dünya : Kendi etrafında – Saat yönünün tersine.
• Dünya : Güneş etrafında – Saat yönünün tersine.
• Ay: Kendi etrafında – Saat yönünün tersine.
• Ay: Dünya etrafında – Saat yönünün tersine.

Dünya, Güneş ve Ay da dönme ve dolanma hareketi yaparlar.

Hareketlerin süresi

Dünya kendi etrafında 24 saatte döner. Güneş etrafında 365 gün 6 saatte dolanır.
Ay Dünya etrafında dönüşünü yaklaşık 28 günde tamamlar.
Ay’ın Dünya etrafındaki hareketi Dünya’nın da hareketinden dolayı 28 gün değil, 29 gün gibi gözlemlenir.

Ay’ın Evreleri
Ay Dünya etrafında dolanırken Güneş’ten gelen ışık miktarı değişir ve gölgenin şekli de zamanla değişir. Gölgelerin aldığı bu şekillere Ay’ın evreleri denir.

Ay’ın 4 ana evresi ve 4 ara evresi vardır.
Ana evreler arasında 1 hafta süre vardır.
Tüm evreler yaklaşık 29 günde tamamlanır. Bu süre 1 aya denk gelir ve kullandığımız ay takviminin temelinde bu vardır.

1. Yeni Ay
Dünya’ya bakan yüzü ışık almadığı için bu evrede Ay görülmez.

2. İlk Dördün
Ay’ın sağ yarısı aydınlanır ve Ay D harfi şeklinde görülür. Yeni aydan 1 hafta sonra oluşur.

3. Dolunay
Ay tam olarak ışık alır ve daire şeklinde görülür. İlk dördünden 1 hafta sonra oluşur.

4. Son Dördün
Ay’ın sol yarısı aydınlanır ve Ay ters bir D harfi şeklinde görülür. Dolunaydan 1 hafta sonra oluşur.

Ara evrelerle ayın evreleri:
Yeni ay – Hilal – İlk dördün – Şişkin ay – Dolunay – Şişkin ay –  Son dördün – Hilal

Yeni ay görülmediği için yukarıdaki şekilde de gösterilmemektedir.

Ay’ın uzaklığı
Ayın Dünya’ya uzaklığı 384 bin kilometredir. Güneş Dünya’ya Ay’dan 400 kat daha yakındır.

Ay’ın büyüklüğü
Ay Büyüklük bakımından Dünya ve Güneş’ten daha küçüktür. Dünyanın içine yaklaşık 49 tane ay sığabilir.

Ay Yolculukları
İnsanlar Ay’a ulaşmak için çeşitli uzay yolculukları tasarlamışlardır. Çeşitli denemeler sonrasında Ay yüzeyine insan inişi başarılmıştır.
Günümüzde Dünya dışı ayak basılan tek gök cismi aydır.

Ay çalışmalarının bazıları:

4 Ekim 1957 – Sputnik 1 isimli uzay aracı Dünya yörüngesine yerleşti.

3 Kasım 1957 – Sputnik 2 isimli uzay aracında il defa bir canlı; Laika isimli köpek uzaya gönderildi.
 

12 Nisan 1961 – Vostok uzay aracıyla Yuri Gagarin isimli ilk  insanı uzaya gönderdi.

16 Temmuz 1969  – Apollo 11 uzay aracıyla uzaya ilk insanlı iniş gerçekleştirildi. ( Neil Armstrong )

Güneş’te ne var?

Güneş’in içinde hidrojen elementi  helyuma dönüşür. Bu dönüşüm sayesinde ortama ısı ve ışık yayılır. Yüzey sıcaklığı 6000 °C’ye ulaşır.

Güneş’in şekli

Güneş küresel bir yapıdadır. İçi ve dışı farklı özellikte olduğu için dünyamız gibi katmanlı bir yapıya sahiptir.

Güneş’in büyüklüğü

Güneşimiz orta büyüklükte bir yıldızdır. Yine de Dünya’yla kıyaslandığında çok büyüktür. Gökyüzüne baktığımızda Güneş’i ve Ay’ı aynı büyüklükte görebiliriz. Bunun nedeni Güneş’in Ay’a göre çok çok uzakta olmasıdır.

Güneş Dünya’ya 15 milyon kilometre uzaktadır.
Gerçeğe yakın çizilen büyüklükler aşağıdadır.

Güneş’in hareketi

Güneş, diğer gök cisimlerinde olduğu gibi kendi etrafında döner. Bunun yanında uzayda hareket de etmektedir.