Sesin maddeyle etkileşiminden önce ses hakkında temel bilgileri öğrenelim.

SESİN ÖZELLİKLERİ

Ses bir enerjidir. Madde değildir.
Sesin bir enerji olduğunu kanıtlayan bazı örnekler verebiliriz.
Opera sanatçıları sesleriyle cam bardağı kırabilirler. Alçaktan uçan jet uçakları pencere camlarını sarsabilir. Hoparlör çalışırken elimizi titreştirir. Ses bir enerji olmasaydı bu işleri gerçekleştiremezdi.

Ses dalgalar halinde yayılır
Sesin yayılması durgun bir suya taş attığımızda oluşan su dalgalarının hareketine benzer. Ses dalgalar halinde her yönde yayılır.

Ses maddesel ortamda yayılır. Boşlukta yayılmaz.
Ses maddenin titreşimiyle oluşur. Bu nedenle madde yoksa ses de olmaz. Uzay boşluğunda ses yayılmaz. Güneş’teki patlamaların sesinin Dünyamıza ulaşmamasının nedeni budur.

Bu animasyonda havası alınmış alandaki zilin sesi duyulmazken, vanayı açıp ortama hava verdiğimizde sesi duyabiliyoruz.

Maddenin yoğunluğu arttıkça ses daha iyi iletilir.
Ses bir titreşim olduğu için maddenin taneciklerinin titreşimiyle yayılır. Bir madde ne kadar yoğunsa tanecikleri de o kadar fazladır. Bu da sesin yoğun ortamlarda daha iyi yayıldığını gösterir.
Katı tanecikleri daha yoğun bulunduğu için ses en iyi katılarda, sonra sıvılarda, en yavaş da gazlarda yayılır.

SESİN YANSIMASI

Sesin bir engele çarparak geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir. Sesin yansıması ışıkta olduğu gibi pürüzsüz yüzeylerde daha iyi olur. Bu yüzden banyoda sesimiz daha gür çıkar. Boş bir odada sesin yankılanmasının nedeni de budur.
Pürüzlü yüzeyler ses dalgalarını kırarak yansımasını azaltır.

Sesin yansıması bazen istenilen, bazen de istenmeyen bir durumdur. Sinema salonu, tünel gibi alanlarda duvarlar girintili çıkıntılı yapılarak sesin yansıması azaltılmaya çalışılır.
Sesin Yansıması ayrıntılı konu anlatımı için TIKLAYIN >>

SES YANSIMASI TEKNOLOJİLERİ
Gemici sonarları, trafik radarları, ultrason cihazları, böbrek taşı kırma cihazı, buhar makinesi gibi teknolojiler sesin yansıma özelliğinden yararlanılarak çalışır. Ayrıca doğada yarasanın yön bulması, yunusların haberleşmesi de sesin yansıması sayesinde gerçekleşir.
Ayrıntılı konu anlatımı için TIKLAYIN >>

SESİN SOĞRULMASI
Sesin ulaştığı maddenin ses dalgalarını yok etmesidir. Sessizliğe ihtiyaç duyulan yerlerde sesin soğrulması gerekir. Yansımanın aksine soğrulma en iyi pürüzlü yüzeylerde gerçekleşir.
Ses yalıtımı malzemeleri sesi iyi soğuran maddelerden seçilir.

Sesin Soğrulması ve Ses Yalıtımı ayrıntılı konu anlatımı için TIKLAYIN >>

Işığın geldiği yüzey pürüzsüz olursa görüntü net olur. Pürüzlü bir yüzeyde ise görüntü puslu oluşur. Bunun nedeni yansımanın düzgün ve dağınık olmasıdır.

Düzgün Yansıma

Pürüzsüz yüzeylerde gerçekleşir. Ayna, durgun su, düz fayans veya granit, düz ve parlak metal yüzeyler düzgün yansımanın oluştuğu yerlerdir.
Düzgün yansıma gerçekleşen yüzeylerde görüntü pürüzsüz oluşur.

Dağınık Yansıma

Pürüzlü yüzeylerde gerçekleşir. Dalgalı su, kabartma desenli fayans yüzeyler, buruşturulmuş alüminyum folyo gibi yüzeylerde dağınık yansıma oluşur.
Dağınık yansıma gerçekleşen yüzeylerde görüntü puslu oluşur.

Alüminyum folyolardan düz olanında düzgün yansıma, buruşturulmuş olanında dağınık yansıma olur.

Yansıma nedir?
Işığın bir ortama çarptığında geri dönmesine yansıma denir.
Yansıma sayesinde aynada görüntümüz oluşur, güneş ışığı Ay’dan yansıyarak bize ulaşır ve durgun bir suda yansımamızı görebiliriz.

Normal: Yüzeye dik çizilen çizgi
Gelme Açısı: Gelen ışının normalle yaptığı açı
Yansıma Açısı: Yansıyan ışının normalle yaptığı açı

Yansıma Kuralları

1. Gelen ışın, yansıyan ışın ve normal aynı düzlemdedir.
2. Gelme açısı yansıma açısına eşittir.
3. Yüzeye dik gelen ışın kendi üzerinden geri döner.

Gelme açısı yansıma açısına eşittir.

Yüzeye dik gelen ışın geldiği yol üzerinden geri döner.

Gelme açısının yansıma açısına eşit olduğunu gerçek bir deneyde görebiliyoruz.

Yansıma kurallarıyla ilgili bir soru çözelim:

Soruda gelen ışının yüzeyle yaptığı açı 55 º verilmiş. Bizden yansıma açısını bulmamız isteniyor.

Normalle yüzey arasındaki açı 90º olduğuna göre

55 + B = 90 dersek

B = 35 º olur.

B gelme açısıdır. Gelme açısı yansıma açısına eşit olduğu için

? = 35 º olur.