• Hücre enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla besin kullanır. Bu nedenle öncelikle besine ihtiyaç duyar.
• Hücreler Besinlerden enerji elde etmek için oksijen kullanmalıdır. Canlılığın devamı için oksijene de ihtiyaç duyar.
• Eğer bir bitki hücresinden bahsediyorsak fotosentez yapmalıdır. Fotosentez yapmak için bitki hücreleri karbondioksite ihtiyaç duyar.
• Hücrenin büyük bölümü sudur. Bu nedenle hücrenin yaşaması için su şarttır.
• Hücre zarının çoğunluğu yağdan oluşur. Yağ da hücre için gereklidir.
• Bunların yanında hücrenin yaşaması için çeşitli mineraller, enzimler ve kimyasallar gerekli olmaktadır.

İnsan vücudunu incelediğimizde kemik, kas, kan, deri gibi yapılardan oluştuğunu görürüz.
Kemik hücreleri bir araya gelerek kemiği oluşturur. Kemikler bir araya gelerek iskeleti, iskelet sistemi gibi sistemler bir araya gelerek canlıyı(organizmayı) oluşturur.

Şekilden de görüldüğü gibi benzer görev yapan hücreler dokuları, benzer dokular organları, benzer görev yapan organlar sistemleri, tüm sistemler de bir araya gelerek canlıyı oluşturur.

Büyüklük sıralaması:

Organizma > Sistem > Organ > Doku > Hücre

Buradan da anlaşılacağı gibi canlıların vücudundaki her yapı birbiriyle ilişki içindedir. Örneğin;
Kemik hücresi olmasa kemikler olamazdı. Ya da Mide gibi organlar olmasaydı sindirim sistemi daha farklı olurdu.

İnsan gözünün görme kapasitesi sınırlıdır. Hücreler bu sınırın çok altında kalan bir boyuta sahiptir. Örneğin erkek üreme hücresi santimetrenin 250’de biri kadar küçüktür. Bu nedenle teknolojik bir alet kullanmadan hücreyi gözlemlemek imkansızdır.

Bu nedenledir ki ilk mikroskop bulunana kadar insanoğlunun hücrelerden haberi bile olmamıştır. Yani 1665’de Robert Hooke ilk mikroskobu yaparak şişe mantarına bakmadan önce hücre hakkında hiç bir bilgimiz yoktu.

Bu gözlem teknolojinin gelişmesi sayesinde olmuştur. Sonrasında Antonie Von Leeuwenhoek daha gelişmiş bir mikroskopla mikroskobik canlıları gözlemlemiştir.
Teknoloji geliştikçe gözlemlerin kalitesi artmış, hücremin içindeki organelleri gözlemleyecek mikroskoplar geliştirilmiştir.

Işık mikroskobundan sonra geliştirilen elektron mikroskopları çok daha fazla büyütme oranına sahiptirler. Bu sayede organellerin yapıları ve çekirdekteki DNA hakkında yeni bilgiler ortaya çıkmıştır.

Hücre gözleminde mikroskopların kullanılmaya başlamasına öncülük yapan teknoloji merceklerin kullanılmaya başlamasıdır. Mercekler büyütme özellikleri sayesinde teleskop, mikroskop, dürbün, fotoğraf makinesi gibi aletlerde kullanılırlar.

Gelişmiş teknolojik cihazlarla gözlem yapan Türk bilim insanı Aziz Sancar, hücre çekirdeğinde bulunan DNA’nın nasıl çalıştığına dair yaptığı yeni keşiflerle Nobel Bilim Ödülü almıştır.

Bunu venn şeması çizerek cevaplayalım.

Venn şemasında kesişen bölümler iki hücre için ortak olanlardır.

Kısaca özetlersek;

Sadece bitki hücresinde bulunan organel ve yapılar:
Kloroplast organeli sadece bitki hücresinde bulunur. Hücre şekli köşelidir ve hücre duvarı vardır. Kofullar büyük ve az sayıdadır.

Sadece hayvan hücresinde bulunan organel ve yapılar:
Sentrozom ve lizozom sadece hayvan hücresinde bulunur. Hücre şekli yuvarlaktır. Kofullar küçük ve çok sayıdadır.

Bir binaya uzaktan baktığımızda kapı, pencere, duvar çatı gibi temel kısımları görünür. Hücreye de kabaca baktığımızda içindekileri değil, temel kısımlarını görmüş oluruz.

Hücrenin 3 Temel Kısmı ve Görevleri:

1. Hücre zarı:

• Hücreyi dıştan sarar
• hücreye şekil verir
• İçeri ve dışarı madde geçişini denetler
• Canlıdır
• Seçici geçirgendir

2. Sitoplazma:

• Hücre içindeki yaşamsal olaylar sitoplazma içinde gerçekleşir
• Jöle kıvamında bir sıvıdır
• İçinde organeller bulunur

3. Çekirdek:

• Hücreyi yönetir
• Yaşamsal olayları düzenler
• Hücre bölünmesini denetler
• İçinde kalıtsal madde (DNA) bulunur.

Hücre zarının özellikleri;

• Hücrenin dış yüzeyini kaplar
• Vücudumuzu saran deri gibi hücreyi sarar
• Hücreye şekil verir
• Hücreye dayanıklılık verir
• Hücreyi dış ortamdan ayırır
• Hücre dışına he hücre içine madde geçişi sağlar
• Seçici geçirgendir. Her maddeyi geçirmez
• Hücre zarı canlıdır

Örneğin uzaktaki bir binaya uzaktan bakarsak çatısını, duvarlarını ve pencerelerini ancak görebiliriz. Eğer yaklaşırsak pencerenin içini, duvardaki ayrıntıları vb. görme şansımız olur.

Hücre için de aynısı geçerlidir. Okullardaki sıradan ışık mikroskoplarıyla hücrenin temel kısımlarını görebiliriz.

Bunlar;

1. Hücre zarı
2. Çekirdek
3. Sitoplazma (hücre sıvısı)dır.

Bitki ve hayvan hücresi için temel kısımlar aynıdır.

Hücrenin Temel Kısımlarının Görevleri

Hücre Zarı: Hücreyi sarar. Dış etkilerden korur. Canlı bir tabakadır. Seçici geçirgendir. Yani istediği maddeyi geçirir, istemediğini geçirmez.

Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir.

Sitoplazma: Hücrenin sıvı kısmıdır. Jöle kıvamındadır. Hücre olayları bu sıvı içindeki organellerde gerçekleşir.

Bitki ve hayvan hücrelerinin benzer ve farklı organel ve özelliklerini aşağıdaki şekilde açıklayalım.

Sadece bitki hücresinde bulunan organel ve yapılar:
Kloroplast organeli sadece bitki hücresinde bulunur. Hücre şekli köşelidir ve hücre duvarı vardır. Kofullar büyük ve az sayıdadır.

Sadece hayvan hücresinde bulunan organel ve yapılar:
Sentrozom sadece hayvan hücresinde bulunur. Hücre şekli yuvarlaktır. Kofullar küçük ve çok sayıdadır.

Bitki ve hayvan hücresi arasındaki farklı organelleri aşağıdaki resmi inceleyerek akılda tutabilirsiniz.

Sürtünme kuvveti için durduran kuvvet diyebiliriz.

Sürtünme kuvvetinin durdurucu veya yavaşlatıcı etkisi olduğuna örnek olarak;
Otomobillerin fren yapması,
Ayakkabıların altının tırtırlı olmasının kaymayı engellemesi,
Paraşütün düşüş hızını azaltması,
Yuvarlanan topun bir süre sonra durması,
Haltercilerin ellerine sürtüğü tozun kaymayı engellemesi,
Halı altına konulan kaydırmazların halının kaymasını engellemesi gibi.

Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri

• Hareketi durdurur veya yavaşlatır.
• Sürtünme kuvvetini yönü her zaman hareket yönüne zıttır.(Bazı istisnalar olabilir)
• Duran bir cismi harekete geçiremez.
• Hareketi yavaşlatabilir.
• Kinetik enerjiyi(hareket enerjisi) azaltır.
• Sürtünme kuvveti ısınmaya neden olur.
• Sürtünme maddelerin aşınmasına neden olur.