Hücre neden Mitoz Bölünme Geçirir?
Hücre yaşamı süresince giderek büyür. Bu büyüme sonrasında;

• Çekirdek hücreyi yönetmekte zorlanmaya başlar
• Hücre zarı sitoplazmayı sarmakta zorlanır.
• Bazen de yaralı bölgeleri iyileştirmek için yukarıdaki şartlar beklenmeden mitoz bölünme başlayabilir.

Mitoz Bölünmenin Amacı Nedir?

• Yaraları iyileştirmek.
• Canlının büyümesini sağlamak
• Eşeysiz üreme olaylarının gerçekleşmesini sağlamak.

Mitoz Bölünmenin Aşamaları
1. Hücrenin bölünmeye hazırlık aşamasıdır. DNA ve organeller kendini eşler. Enerji kullanımı artar.
2. Kromozomlar oluşur. Bu DNA’la birbirinin aynısı olan kardeş kromatit denilen yapılardan oluşur. İğ iplikleri oluşur.
3. Kromozomlar hücrenin ortasına dizilir.
4. Kardeş kromatitler hücrenin uçlarına doğru çekilmeye başlar. Boğumlanma da bu aşamada başlar.
5. Birbiriyle aynı DNA’ya sahip iki yeni hücre oluşur.

Mitoz Bölünmenin Özellikleri:

• Mitoz sonucunda bir hücreden iki yeni hücre oluşur.
• Mitoz sonucu oluşan hücrelerin DNA yapısı değişmez.
• Mitoz sonucu oluşan hücrelerin kromozom sayısı değişmez.
• Mitoz bölünme yaralı bölgelerin iyileşmesi, yeni hücre oluşturulması yani büyüme olaylarını gerçekleştirmeyi sağlar.
• Tek hücreli canlılar mitozla üreyebilirler. (Bölünerek Üreme)
• Belirli bir olgunluğa ulaşan hücre bölünür.
• Vücut hücreleri mitoz geçirebilir.
• Mitoz sonucu oluşan hücrelerin büyüklükleri, organel sayıları farklı olabilir.

Bitki ve Hayvan Hücresinde Mitoz Bölünme:
Bitki ve hayvan hücresi organeller bakımından bazı farklılıklar içerirler. Bunlardan en önemlisi de bitki hücresinin kalın bir hücre duvarı taşımasıdır. Bu nedenle bitki ve hayvan hücreleri sitoplazma bölünmesi geçirirken farklı yollar izlerler.
Resimde de görülebileceği gibi hayvan hücresi ortadan ikiye ezilerek ayrılmaktadır.
Buna Boğumlanma denir.
Bitki hücresinin duvarları bulunduğu, yani sert bir yapıya sahip olduğu için boğumlanması mümkün olmaz. Bu hücrelerde sitoplazma araya oluşan bir panel yardımıyla birbirinden ayrılır. Bu yapıya Ara Lamel denir.

Mitoz bölünme sırasında önce çekirdek bölünür. Buna çekirdek bölünmesi denir. Ardından sitoplazma da ikiye bölünerek mitoz tamamlanır.

Mitoz Bölünmenin Süresi:
Bir hücrenin mitoz Bölünme geçirebilmesi için belirli bir büyüklüğe ulaşması gerekir. Bölünmeye başlayan bir hücrenin mitoz geçirme süresi yaklaşık 1 saattir.

Mitozda Oluşan Hücre Sayısı
Mitoz bölünmede hücre sayısı iki katına çıkar. Örneğin 4 hücre mitoz bölünme geçirirse sayıları 4×2= 8 olur.
Ayrıca bir hücrenin peş peşe mitoz geçirirse oluşan hücre sayıları 2ª formülüyle bulunur. Buradaki a mitoz bölünme sayısıdır.
Örneğin 3 kere mitoz geçiren bir hücre 2³= 8 tane olur.

Mitoz Geçirmeyen Hücreler:
Sinir hücreler, yumurta ve sperm hücreleri mitoz geçirmezler.

Mitoz Bölünmenin Şekli:

Yukarıda mitoz bölünme geçiren bir hücreden nasıl iki yeni hücre olduğu resimlerle gösteriliyor. Üstte bulunan fotoğraflar ise gerçek bir bölünmenin mikroskoptan görüntüsüdür.

Mitoz bölünme hayat boyu devam eder. Bebeklik, ve çocukluk döneminde vücudumuzdaki hücreler çok daha hızlı mitoz bölünme geçirir. İlerleyen yaşlarla beraber mitoz bölünme miktarında azalma olur.

Hücrenin Temel Yapıları:
Hücreye kabaca bakabilirsek görebileceğimiz 3 bölüm vardır. Bunlar hücre zarı, sitoplazma ve çekirdektir.

Organel Nedir?
Hücrenin içinde bulunan küçük organlara organel denir. Hücre organellerinin isimleri ve görevleri aşağıda verilmiştir.
Hücre Zarı: Hücreyi dıştan sarar. Hücreye şekil verir. Hücreyi korur. Hücreye madde girişini sağlar. Karbonhidrat, yağ ve proteinden oluşur.
Hücre Duvarı: Sadece bitki hücresinde bulunur. Canlı değildir. Hücre zarının dışındadır. Hücreyi korur. (Hücre çeperi de denir)
Mitokondri: Hücrenin ihtiyacı olan enerjiyi üretir. Enerji ihtiyacı fazla olan kas, karaciğer gibi hücrelerde daha fazladır. Enerji solunum denilen olay sonrasında üretilir.
Lizozom: Hücre içindeki büyük maddeleri parçalar. Yani sindirim yapar. İlkel bitki hücrelerinde ve hayvan hücrelerinde bulunur. Gelişmiş bitki hücrelerinde bulunmaz.
Ribozom: Protein sentezler. Yani üretir.
Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir. Çekirdeği olmayan hücre yaşayamaz. Kromozom adı verilen DNA taşıyan özel bilgileri de taşır.
Endoplazmik Retikulum: Hücre içinde madde taşıması yapar.
Golgi Cisimciği: Salgı maddeleri üretir. Bitkilerde kokular, hayvanlarda ter, süt gibi salgılar bu sayede gerçekleşir.
Koful: Hücrenin atık maddelerini depolar. Çöp kutusu gibi düşünülebilir. Bitki hücrelerinde 1-2 tane ama büyük, hayvan hücresinde küçük ama çok sayıdadır.
Kloroplast: Sadece bitki hücresinde bulunur. Fotosentez denilen olayı gerçekleştirilir.
Sendrozom: Hayvan ve ilkel bitki hücresinde bulunur. Hücre bölünmesinde görev alır.
Hücre Sıvısı: Sitoplazma olarak adlandırılır. Organellerin içinde bulunduğu jöle kıvamında bir sıvıdır.

Bitki ve Hayvan Hücresinin Şekilleri

Bitki ve Hayvan Hücresi Arasındaki Farklar

• Bitki hücresi köşeli, hayvan hücresi yuvarlaktır.
• Bitki hücresinde hücre duvarı vardır, hayvan hücresi yoktur.
• Bitki hücresinde kloroplast vardır, hayvan hücresinde yoktur.
• Bitki hücresinin kofulları az sayıda ve büyüktür, hayvan hücresinde kofullar çok sayıda küçüktür.
• Hayvan hücresinde sendrozom vardır, gelişmiş bitki hücresinde yoktur.
• Lizozom hayvan hücresinde bulunur, gelişmiş bitki hücresinde yoktur.

Organellerin bulunduğu hücreler:

• Hücre Duvarı: Sadece bitki hücresi
• Hücre Zarı: Tüm hücreler
• Endoplazmik Retikulum: Tüm hücreler
• Koful: Tüm hücrelerde farklı sayılarda bulunur
• Çekirdek: Bakteri gibi bazı hücreler dışında çoğu bitki ve hayvan hücresinde bulunur.
• Lizozom: Hayvanda var. Bitkilerin ilkellerine var gelişmişinde yok.
• Sendrozom: Hayvanda var. Bitkilerin ilkellerine var gelişmişinde yok.
• Golgi: Tüm hücrelerde var.
• Kloroplast: Bitkilerde bulunur.
• Ribozom: Tüm hücrelerde bulunur.
• Mitokondri: Tüm hücrelerde bulunur.

Benzer görev yapan hücreler birleşerek dokuları,
Dokular birleşerek organları,
Organlar birleşerek sistemleri,
Sistemler birleşerek organizmayı yani canlıyı oluşturur.

Hücre → Doku → Organ → Sistem → Organizma

Hücre çeşitleri
Canlılar hücrelerden oluşur ama farklı vücut bölümlerinin hücreleri arasında farklılıklar vardır. Sinir hücresi, kan hücresi, kemik hücresi, epitel hücre, kök hücresi, yaprak hücresi gibi hücre türleri vardır.

Doku Türleri
Benzer görev yapan hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan yapıdır. Kan doku, kemik doku, sinir doku, epitel doku gibi türleri vardır.

Organ Türleri
Dokular bir araya gelerek organları oluşturur. Kalp, böbrek,  kemik, yaprak, kabuk gibi yapılar organlara örnektir.

Sistem Türleri
Benzer görev yapan organlar bir araya gelerek sistemleri oluşturur. Örneğin besinleri sindirmekle görevli organların oluşturduğu yapı sindirim sistemidir. Sinir sistemi, üreme sistemi, boşaltım sistemi gibi hayvansal sistemler vardır. Bitkilerde de taşıma sistemi, destek sistemi, solunum sistemi gibi bitkisel sistemler bulunur.

Organizma Türleri
Organizma canlı vücudunun tamamına denir. İnsan, fil, solucan, meşe ağacı, fındık bitkisi organizmaya örnek verilebilir.

Mikroskop:
Cisimleri büyütme özelliğine sahip alettir. Gözle göremediğimiz cisimleri büyütmek amacıyla kullanırız. Mikroskop üzerinde bulunan mercekler 40 kat, 200 kat gibi değerlerde büyütür.

İlk Mikroskop
1590 yılında Hollandalı Zacharias Janssen ilk mikroskobu yapmıştır. Çok basit yapılı olan bu aleti geliştiren ve günümüzdeki mikroskopların atası sayılan modeli ortaya çıkarak kişi Robert Hooke’tur.

İlk Hücre Gözlemi
mikroskobun bulunmasıyla cisimler incelenmeye başlanmıştır. Robert Hooke, ilk kez hücre ismini kullanan insan olmuştur. Hooke, şişe mantarını gözlemlemiş ve gördüğü içi boş yuvarlaklara odacık anlamında “hücre” adını vermiştir.

Hücrenin Tarihsel Gelişimi
1590 – İlk mikroskop Zacharias Janssen tarafından bulundu
1655 – Robert Hooke hücreyi gözlemledi.
1674 – Anton Van Leeuwenhoe ilk tek hücreli canlıyı mikroskopla görüntüledi.
1833 – Brown ilk hücre çekirdeğini kahverengi orkide bitkisinde gözlemledi.
1838 – Theodor Schwann ve Matthias Schleiden hücreyi açıklayan ilk hücre teorisini geliştirdi. (tüm canlılar hücrelerden oluşur dediler.)
1840 – Albrecht von Roelliker ilk kez sperm ve yumurtayı gözlemledi.
1857 – Kolliker ilk kez mitokondiyi gözlemledi.
1879 – Walther Flemming hücre bölünmesini görüntüledi.
1858 – Rudolph Virchow modern hücre teorisi açıkladı.
1898 – Camillo Golgi, Golgi aygıtını buldu.
1939 – Siemens ilk elektron mikroskobunu buldu.
1960 – DNA keşfedildi.
1995 – Kök hücre çalışmaları hızlandı.
1998 – Fare klonlandı.

Hücre hakkındaki gelişmeler yeni teknoloji ve yöntemlerin bulunmasıyla devam etmektedir.

Elektron mikroskobunun bulunması bilim insanlarının çok işine yaramıştır. Okulda kullanılan ışık mikroskobundan yüzlerce kez daha fazla büyütme özelliğine sahip yeni mikroskoplar sayesinde hücre içindeki pek çok olay rahatlıkla gözlemlenmektedir.

Yukarıdaki görselde mikroskobun tarihsel gelişimi görülmektedir.

1. Mitoz bölünme vücut hücresinde – mayoz bölünme üreme ana hücrelerinde gerçekleşir.

2. Mitoz bölünme büyüme, yaraların iyileşmesi ve tek hücrelilerde üreme için gerçekleşir. – Mayoz bölünme üreme hücresi oluşturmak için gerçekleşir..

3. Mitoz bölünmede kromozom sayısı aynı kalır. – Mayoz bölünmede kromozom sayısı yarıya iner. Mayoz bu sayede türün yeni nesillerinde kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar.

4. Mitoz bölünmede genetik farklılık yoktur. – Mayoz bölünmede genetik farklılık (çeşitlilik) vardır.

5. Mitoz bölünmede parça değişimi görülmez. – Mayoz bölünmede görülür.

6. Mitozda 2 yeni hücre oluşur. – Mayozda 4 yeni hücre oluşur.

7. Mitoz bölünme 1 aşamadan oluşur. – Mayoz bölünme 2 aşamada gerçekleşir.

8. Mitoz bölünme hayat boyu devam eder. – Mayoz ergenlikle başlar ve üreme yeteneğinin bittiği yaşlılık aşamasına kadar devam eder.

9. Mitozda kardeş kromatitler birbirinden ayrılır. – Mayozda homolog kromozomlar birbirinden ayrılır.

10. Mitoz bölünme tüm canlılarda görülür. – Mayoz eşeyli üreyen canlılarda görülür.