Kalıtımın net bir tanımını yaparsak; Bir canlının doğuştan getirdiği özellikleri yavru canlılara aktarmasına kalıtım denir.
Genetik: Kalıtımla ilgili araştırmalar yapan bilim dalına genetik veya kalıtım bilimi denir.

Kalıtımla ilgili ilk çalışmaları yapan Gregor Mendel’dir.
Mendel bezelyelerle yaptığı deneylerde anne babadan yavrulara geçen özelliklerin hangi kurallara bağlı olduğunu bulmaya çalışmıştır.

Mendel Neyi Buldu?
Mendel’in genetik alanında yaptığı buluşu aşağıdaki örnekle açıklamaya çalışalım.

Yukarıdaki şekli inceleyelim.
Renkli ve beyaz çiçek tozlaştırılıp 1. kuşak elde edilmiş.
1. kuşak renkli bir çiçektir.
1. kuşakta elde edilen renkli çiçek  kendiyle tozlaştırıldığında 2. kuşak elde ediliyor.
2. kuşakta 3 çiçek renkli olurken bir tane de beyaz çiçek oluşuyor.
Dikkat edersek  başlangıçtaki  beyaz renk özelliği ilk kuşakta kendini göstermese de sonradan ortaya çıkmıştır.
Bu olay bazı özelliklerin nesilden nesile geçtiğinin kanıtıdır.
İnsanlar için de benzer örnekler verilebilir.  Kendi özelliklerimizden bazıları bize dedelerimizden geçmiştir.

Kalıtsal Özellik: Nesilden nesile aktarılan özelliklere denir.
Örneğin: Kan gurubu, saç şekli, göz rengi, parmak izi, cinsiyet, bitkilerin çiçek rengi, tohum şekli, dil yuvarlayabilme özelliği, kulak memesinin ayrık ya da yapışık olması, renk körlüğü vb.

GEN: DNA  üzerine bazı bölümler belirli bir vücut özelliğini belirtir.

Kalıtsal özelliklerimizin tamamı genler tarafından belirlenir. Her vücut özelliğimiz biri anneden diğeri babadan gelen genler yardımıyla oluşur. Bu genlere alel gen denir.

Baskın Gen: İlk kuşakta kendi özelliğini ortaya çıkarabilen genlerdir.
Baskın genler büyük harflerle gösterilir. ( Örneğin S, K, B gibi )
Çekinik Gen:  Baskın genle birlikte bulunduğunda kendi özelliğini gösteremeyen genlerdir. Çekinik genler sadece baskın gen yoksa kendi özelliklerini gösterir.
Çekinik genler küçük harflerle gösterilir. ( Örneğin s, k, b gibi )

Genotip: Canlının sahip olduğu gen yapısıdır.
Fenotip:  Canlının sahip olduğu gen yapısının dış görünüşe yansımasıdır.
Örneğin saç renginin sarı olması, kan gurubunun AB olması, saç şeklinin kıvırcık olması

Saf Döl = Homozigot Döl: Vücudumuzda her kalıtsal özellik biri anneden diğeri babadan gelen genler tarafından belirlenmekte olduğını belirtmiştik. Yani her kalıtsal özellik bir çift gen tarafından belirlenir.
Eğer bu genlerin her ikisi çekinik veya ikisi de baskınsa bu gen saf döl veya homozigot döl olarak adlandırılır.
Örneğin: AA, aa, BB, bb gibi genler saf döldür.

Melez Döl = Heterozigot Döl: Kalıtsal karakterleri taşıyan genlerden biri baskın diğerinin çekinik olmasıdır.
Örneğin: Aa, Bb gibi.
Melez döllerde sadece baskın genin özelliği dış görünüşe yansır.

Genlerin özellikleri

• DNA’nın bir vücut özelliğini belirten bölümüne gen denir.
• Her kalıtsal özellik anne ve babadan gelen iki gen tarafından belirlenir.
• Genlerden özelliğini dış görünüşe yansıtanlara baskın gen denir.
• Genlerden gizli kalanına çekinik gen denir.
• Baskın genler büyük harfle, çekinik genler küçük harfle gösterilir.
• Genler yazılırken baskın gen başa yazılır. Aa gibi.
• Canlının sahip olduğu gen yapısına genotip denir.
• Genlerin dış görünüşe yansımış haline fenotip denir.

–

1. Aşağıda bazı çaprazlama örnekleri verilmiştir.

I.    AA   x   aa
II.  Aa    x  Aa
III. Aa    x  aa

Yukarıdaki çaprazlamalardan hangisi ya da hangilerinde çekinik yapılı yavrular oluşur?
A) Yanlız I
B) Yanlız II
C) II ve III
D) Hepsi

2. Aşağıdaki çaprazlamaların hangisinde asla baskın karakterli birey oluşmaz?
A) aa  x  AA
B) Aa  x  Aa
C) Aa  x  aa
D) aa  x  aa

3. 

Yukarıdaki soy ağacına göre aşağıdakilerin hangisinin arasında kan bağı yoktur?
A)  8 – 11
B) 4 – 8
C) 6 – 10
D) 5 – 11

4. Kahverengi gözlü bir babayla mavi gözlü annenin çocuklarının hepsi kahverengi gözlü olmuştur.
Bu durumu aşağıdaki seçeneklerden hangisi en iyi açıklar?
A) Kahverengi göz rengi maviye göre baskındır.
B) Babanın göz rengi geni homozigot baskındır.
C) Annenin göz rengi geni baskındır.
D) Anne ve babanın göz rengi çekiniktir.

5. Renk körü bir babayla taşıyıcı bir anneden doğacak çocukların yüzde kaçı renk körü olur?

A) 0
B) 25
C) 50
D) 100

6.

Yukarıdaki canlılar için aşağıdakilerden hangisi ortak değildir?
A) Eşeyli üremeleri
B) Genetik özelliklerini gelecek nesillere aktarabilmeleri
C) DNA’daki gen sayıları
D) Tüketici canlı olmaları

7. 
I.   Bb   x   Bb
II.  BB    x  bb
III. Bb    x  Bb

Yukarıdaki çaprazlamaların hangisinde % 50 oranında melezdöl(heterozigot) oluşur?
A) Yanlız II
B) II ve III
C) I ve II
D) I ve III

8. Aşağıdaki tabloda bezelyelerin tohum şekli ve rengi verilmiştir.

tabloda X ve Y yerine hangi ikisi yazılmalıdır?

__          X                            Y

A)     Fenotip                 Genotip
B)     Baskın gen         Çekinik gen
C)     Çekinik gen         Baskın gen
D)         Gen                 Melez döl

9. Aşağıdaki özelliklerden hangisi kalıtsal değildir?
A) Göz rengi
B) Kan grubu
C) Saç rengi
D) Yaşam süresi

10. Aşağıda bazı genetih hastalıklar verilmiştir.
I. Hemofili
II. Down Sendromu
III. Orak hücreli anemi
Yukarıdaki hastalıklardan hangisi kromozom sayısı fazlalığından meydana gelmez?
A) Yanlız I
B) I ve II
C) I ve III
D) I, II ve III

11. Aşağıda döllenme sırasında dişi ve erkekten gelen genler gösterilmektedir.
Bu seçeneklerden hangisinde sağlıklı bir insan dünyaya gelir?

12. Kalıtsal özelliklerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan genlerle ilgili açıklamalarda hangisi yanlıştır?
A)
 Her türün kendine özgü genleri vardır.
B)
 Kromozomlarda çok sayıda gen bulunur.
C)
Genler canlıların çeşitliliğini sağlar.
D)
 Bir vücut özelliğinin oluşmasını yalnız bir gen belirler.