Ülkemizde kimya endüstrisinin ilk örneklerine Osmanlı Devleti zamanında rastlamaktayız. 19. yüzyıla kadar sabun üreten küçük işletmeler vardı. Bunlara “sabunhane” denirdi. 20. yüzyıl başlarında sabun ve temizlik maddesi üreten bazı fabrikalar kurulmaya başlandı. Bu fabrikalarda üretilen sabunların yapımıyla ilgili kurallar 1863 tarihli “Kalevî Maddeler” kararnamesiyle düzenlenmişti.

Kimya Endüstrisindeki gelişmeler Cumhuriyet dönemiyle hız kazanmıştır. Yeni daha çok yine temizlik maddesi üretimi yapılan bu işletmeler başlangıçta devlet tarafından kurulmuştur.

Türkiye’de Kimya Endüstrisi tarihini söyle sıralayabiliriz:

1800’lü yıllar: Sabunhaneler (sabun üretimi)
1910 İlk çimento fabrikası (Gebze – Arslan Osmanlı Anonim Şirketi)
1920 Kimya enstitüsünden ilk öğrenciler mezun oldular. (İstanbul Darülfünunu 3 kişi)
1923 İlk şeker fabrikası (Uşak)
1934 Paşabahçe Cam Fabrikası
1938 Suni ipek fabrikası (Gemlik)
1945 İzmit kağıt fabrikası
1965 Kütahya azot tesisi
1967 Bandırma borik asit ve boraks fabrikası
1969 Mersin Soda Fabrikası

Kimyager: Maddelerin kimyasal özelliklerini inceler. İlaç, deterjan, içecek, gübre, boya üretiminde çalışırlar

Kimya Mühendisi: Maddelerin kimyasal yapılarını incelerler. Kimyagerlerin yapacakları üretimler için bilgi oluştururlar.

Kimya Teknisyeni: Kimya mühendisi ve kimyagerlerin gözetiminde malzeme üretir.

Gelecekte dünyadaki küresel ısınma, doğal kaynakların azalması ve çevre kirliliği gibi sorunların artması bu alanlarda yeni meslek dalları oluşturabilecektir. Örneğin karbon oranını azaltıcı yapay fotosentez cihazlarının geliştirilmesi için gerekli kimyasalları geliştirmek gerekecektir.

Çevre kirliliğinin ortaya çıkardığı kimyasal kirlenmeyi azaltacak geri dönüşüm teknikleri, bu kimyasallarla beslenebilen mikroorganizma üretimi gibi çözüm önerileri üzerinde çalışacak insanlara ihtiyaç olacaktır.

İlerleyen yıllarda fosil yakıtların artması elektrikli otomobillerin yaygınlaşmasını sağlayacaktır. Bu otomobillerin bataryalarının daha verimli olmasını sağlamak kimya endüstrisi çalışma alanına girmektedir.
Yine, hidrojen, etenol vb. yeni yakıt türlerini geliştirmek gerekecektir.

İlerleyen yıllarda günümüzde yaygın kullanılan ama sağlıklı olmayan hazır gıdaların zararlarını ortadan kaldıracak kimyasallar üretilebilecektir.

Fosil yakıtların azalması güneş enerjisiyle elektrik üretimini yaygınlaştıracaktır. Günümüzde güneş panellerinde kullanılan yarı metallerin yerine geçebilecek ve daha ucuz fiyatlı panellerin üretilmesi sağlanabilecektir.

Çok ilerleyen yıllarda insanlar Dünya dışında farklı gezegenlere yerleşmeyi isteyebileceği çeşitli durumlar ortaya çıkabilir. Bu gezegenlerin yaşanabilir olmayanlarını da insanların yaşayabileceği hale getirmeyi amaçlayan”dünyalaştırma” benzeri teknolojiler çeşitli kimyasalların kullanımını gerekli kılacaktır.

1934-38 yıllarında Birinci Beş Yıllık Sanayileşme Planı hazırlanmıştır. Planda ülkenin çeşitli illerine şeker, dokuma, maden, selüloz ve seramik fabrikaları kurulması kararı alınmıştır.

1950’den sonra kimya endüstrisine yapılan yatırımlar hızlanmıştır.

1961’de İzmit’e kurulan rafineri sayesinde LPG, motorin, fuel oil, jet yakıtı, gaz yağı üretilmiş ve yurt dışına satılmıştır.

1970’lerde kimyasal gübre üretimi hızlanmıştır.

1980’lerde küçük sanayi siteleri açılmış ve ilaç üretimi hızlanmıştır.

1980’lerde boya, tekstil gibi sektörler de hızla gelişmiştir.

• Petrokimya
• Elyaft – Tekstil
• İlaç
• Boya
• Kozmetik
• Şeker
• Çimento
• Nişasta
• alçı
• Endüstriyel gazlar (lpg vb.)
• Sabun – Deterjan
• Yarı iletkenler
• Otomotiv
• Cam
• Seramik

1. Türkiye Kimya Derneği

Dernek, kimya bilimini ve mesleğinin ilerlemesi ve gelişmesini sağlamak, yaymak, sevdirmek meslektaşlar arası dayanışmayı sağlamak, sektör elemanlarını yurtiçinde ve yurtdışında temsil etmek ve kamuyu bu konularda bilgilendirmek için kurulmuştur.

2. Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği

Dernek kimya sanayinin ve bağlı alt sektörlerin gelişmesine katkıda bulunmak, sektörün genel ve güncel sorunlarını siyasi otoriteler, bakanlıklar, resmi kuruluşlar nezdinde dile getirip, benzer amaçla kurulmuş Sivil Toplum kuruluşları ile işbirliği yaparak, medyanın da desteğini alarak, çözmek üzere faaliyet göstermektedir.

Test soruları yenilenen müfredat kazanımlarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Kimya endüstrisi sanayinin çeşitli alanlarında üretilen malzemeler için kaynak sağlayan bir sektördür.

Fabrikalarda üretilen malzemelerin neredeyse tamamı kimya endüstrisinin ürünlerini kullanmaktadır.

Başlıca Kimya Endüstrisi Ürünleri

• Boya
• Temizlik ürünleri
• Kozmetik,
• İlaçlar
• Gübre
• Tarım İlacı
• Termoplastikler vb.
• Vernik
• Sentetik elyaf
• Petrokimya ürünleri (petrolden üretilen kimyasal ürünler)

Bu ürünlerin imalatında kullanılan ham maddenin %70’i yurt dışından alınmaktadır. Bu da kimya endüstrisini dışa bağımlı hale getirmektedir.

Kimya endüstrisi şirketlerin çoğu küçük ve orta ölçekli şirketlerdir. Büyük firmalar daha çok çok uluslu şirketlerdir.

İthal (yurt dışından alma) ettiğimiz başlıca kimya ürünleri

• Kauçuk ürünler
• Plastik ürünler
• Petrol ürünleri
• Eczacılık ürünleri-ilaçlar
• Organik kimyasallar

İhraç (yurt dışına satma) ettiğimiz kimya ürünleri

• Kauçuk ürünler
• Plastik ürünler
• Petrol ürünleri
• Eczacılık ürünleri-ilaçlar
• Organik kimyasallar
• Kozmetik
• Boya, vernik

Kimya sektöründe ithalat daha fazladır. Bu da ülkenin döviz kaybetmesine neden olmaktadır
Bunu önlemek için ekonomik getirisi yüksek ürünler üretmek gerekmektedir.

Türkiye’de Kimya Sektörünün Gelişimi

Türkiye’de kimya sektörünün geçmişi yakın tarihe dayanır.
İlk kimya tesisleri 20 yüzyıl başlarında Osmanlı’daki sabun fabrikalarıdır.
Cumhuriyetin ilanıyla kimya sektörü canlanmıştır. Cumhuriyetle birlikte;

• Patlayıcı
• İlaç
• Tarım kimyasalları
• Deterjan
• Matbaa mürekkebi vb. üretilmeye başlanmıştır.

1960 – 80 arasında devlet yatırımlarıyla büyük kimya tesisleri açılmıştır.
1980 sonrasında sektör hızla gelişerek bugünkü halini almıştır.

Kimya Endüstrisinin Bulunduğu Bölgeler

İstanbul – Kocaeli – Sakarya (Marmara) ve İzmir (Ege)
Petrol ve petrol ürünleri; deterjan, sabun, ilaç kimyasalları, boya sanayi

Akdeniz Bölgesi
Gübre ve petrol ürünleri

Karadeniz Bölgesi
Gübre fabrikaları

Kimya Endüstrisindeki İş Kolları

Kimya mühendisi, Maden mühendisi, Petrol mühendisliği  (kimyasalların madenlerden çıkarılması ve işlenmesiyle ilgilenirler)

Gıda mühendisliği (hazır gıdalardaki ürünleri inceler)

Ziraat mühendisliği (ilaç ve gübre üretimi)