1. Durgun elektrik (elektriklenme)
2. Elektrik akımı (akan elektrik)
Bu yazıda elektriklenmeyle oluşan durgun elektriği inceleyeceğiz.

Elektriklenme = Durgun Elektrik = Statik Elektrik

Elektriklenme örnekleri:

Kumaşa sürtülen plastik tarağın küçük kağıt parçalarını çekmesi

Balonun saçı çekmesi

Bazen kapı koluna dokunduğumuzda çarpılmamız.

Bazen tokalaşma sırasında çarpıldığımızı hissetmemiz.

Yukarıdaki örneklerin yanında poşetlerin elimize yapışması, yıldırım ve şimşek olayları, otomobilden indiğimizde çarpılmamız, saçımızı tararken tarağın saçlarımızı çekmesi vb. elektriklenme sayesinde gerçekleşir.
___________________-

Elektrik Yükleri

+   :     Pozitif

–    :      Negatif

Yüksüz:  Nötr

Negatif, Pozitif ve Nötr cisimler

______________________________________________

Yukarıdaki şekilde ebonit çubuk yün kumaşa sürülmektedir. Başlangıçta iki cisim de nötr(yüksüz)dür.
Sürtünmenin etkisiyle kumaştaki eksi yükler çubuğa geçer.
Bu sayede ebonit çubuk eksi, kumaş ise artı yüklenmiş olur.

Aynı deney ebonit değil de cam çubukla yapılsaydı,  cam çubuk artı, kumaş ise eksi yüklenecekti.

Ebonit çubuk -> Eksi
Cam çubuk -> Artı
(e ve a harflerinin benzerliğiyle ezberlenebilir) 

Elektrik yüklerinin birbirlerini itme – çekme özelliği

Elektrik yüklerinin birbirini çekip itmesini daha ayrıntılı gözlemlemek için aşağıdaki örnek şekilleri inceleyelim:

Topraklama: Yüklü cisimler bir iletken kabloyla toprağa bağlandığında cisim ve toprak arasında yük alışverişi olur. Buna topraklama denir.
Topraklama sayesinde istenilen türde yüke sahip cisimler elde edilebilir.

Yukarıdaki şekilde + yüklü çubuk yaklaştırılan nötr küredeki + yükler çubuk tarafından çekilir.
– yükler çubuk tarafından  itilerek toprağa akar.
Bu sayede kürede sadece artı yük kalır.
Topraklama yoluyla küre + yüklenmiş olur.

Topraklama küçük kıvılcımlardan ortaya çıkabilecek tehlikeleri önlemek amacıyla da kullanılmaktadır. Örneğin yakıt tankerlerinin dışı topraklanarak patlama tehlikesi önlenmiş olur. DEVAMI >>>

Elektroskop
Bir cismin hangi elektrik yüküne sahip olduğunu, elektrik yükü miktarını anlamaya yarayan alete elektroskop denir.
Elektroskobun bölümleri

Elektroskobun yaprakları kapalıysa nötrdür.
Elektroskop açılmış haldeyse yüklüdür. Yapraklar eksi veya artı yüklüdür.

Elektroskobun yapraklarının hareketi

1 – Nötr elektroskoba  + yüklü bir cisim yaklaştırılırsa veya dokundurulursa elektroskop yüklenir ve yapraklar açılır.
2 – Nötr elektroskoba  –  yüklü bir cisim yaklaştırılırsa veya dokundurulursa elektroskop yüklenir ve yapraklar açılır.

3 – Yüklü bir elektroskoba aynı yüklü bir cisim yaklaştırılırsa yapraklar biraz daha açılır.
4 –   Yüklü bir elektroskoba zıt yüklü bir cisim yaklaştırılırsa yapraklar biraz kapanır.

Elektroskop ve cismin zıt kutuplu olduğu durumlarda, cismin yük miktarı elektroskobun yük miktarından fazlaysa (+15 ve -8 gibi) yapraklar önce tamamen kapanır sonra tekrar açılır.

Animasyonda uzun kabloların direncinin fazla olduğu denenerek görülebilir.
1.5 voltluk pil yerine 3 volt olan pili taktığımızda ampulün daha parlak yandığını görüyoruz.

Animasyonda başta gelen ingilizce uyarıya Ok butonuna tıklamamız gerekiyor.

Benzer Konular:

Değişken Direnç – Reosta

Elektrik Akımı

Reosta’nın Sembolü
Reosta bir direnç çeşidi olduğu için sembolü de dirence benzemektedir.

Reosta nerelerde kullanılır?
Akım şiddetinin değiştirmek gereken her yerde reosta kullanmak mümkündür. Örneğin evlerde kullandığımız lamba parlaklığını ayarlayan dimmerlerde reosta kullanılır.
Çevirmeli ses düğmelerinin kullanıldığı teyplerde de reosta bulunur.
Aşağıdaki animasyonda dirençi değiştirerek akımın değişimini gözlemleyebilirsiniz. Devrenin çalışması için animasyondaki okları tıklayarak reostanın değerini değiştirmeniz gerekiyor.

Günümüzün elektronik aletlerinde dijital teknikler kullanılır. Bu aletlerde klasik reosta kullanılmaz.

Dimmer nasıl çalışır?
İçinde bir reosta bulunan dimmerin nasıl çalıştığını resme bakarak izleyin.

Bu yazıda gösterilen animasyonda sembol şeklinde verilen elektrik devresinde elemanları doğru olarak yerleştirmek. Animasyonda batarya, direnç, anahtar ve ampermetreyi doğru olarak yerleştirmeniz gerekiyor. Devre doğru olarak yerleştirildiğinde anahtarı açarak ampermetreninin ibresinin hareket etmesini sağlayın.
Sürükleyerek bırakın.

Dirençölçerin iki ucu direnç değeri ölçülmek istenen elemanın iki ucuna bağlanır. Aletin ekranında gördüğümüz değer ohm cinsindien direnç değeridir.
Dirençölçerler sayısal ve ibreli (dijital ve analog) olabilir.
Aşağıdaki dirençölçerlerin soldaki sayısal, diğeri ise ibreli türdendir.

Basit elektrik devresi isimli animasyonda negatif yüklerin nesıl titreşim hareketi yaptığı görünüyor. Devrenin anahtarı kapatıldığında pilin iki ucu arasındaki potansiyel fark (enerji) eksi yüklere hareket vererek titreşmesini sağlıyor.
Animasyonun orjinal hali http://gokcelektrikins.com adresinde bulunuyor.

Elektrik odası isimli bu oyunda odada bulunan bilgi animasyonlarını izleyerek size sorulacak soruları çözmeniz gerekiyor. Animasyonun orjinal hali http://gokcelektrikins.com adresinde bulunuyor.