1. aşağıdaki kayaç türlerinden hangisi diğerlerinden farklıdır.
A) Kum            B) Kömür
C) Kil                D) mermer

2. Aşağıda bazı fosiller ve bulundukları katmanlar gösterilmiştir.

Buna göre hangisi yanlıştır?

A) En yaşlı fosil N’dir.
B) M fosili L’den gençtir.
C) K ve L fosilleri aynı zaman dilimlerinde oluşmuştır.
D) K fosili N’den gençtir.

3. Hangisi yeraltı sularının kullanım alanlarından biri değildir?
A) Taşımacılık            B) Sağlık
C) İçme Suyu              D) Turizm

4.

Yukarıda bir balığın fosilleşme süreci gösterilmiştir.
Fosilleşmeyle ilgili hangisi yanlıştır?
A) Canlıların buzulların arasında binlerce yıl bozulmadan kalmasıyla oluşabilir.
B) Ölmüş bir canlıyı bakterilerin çürütmesiyle oluşur.
C) reçine içinde kalan böcekler fosilleşir.
D) Deniz kabuğunun tabanda tortullar arasında kalmasıyla oluşur.

5.

I. Sahiller
II. Mağaralar
III. Fidanlar
IV. Şelaleler
V. Tarihi köprüler

Yukarıdakilerden kaç tanesi doğal anıt kabul edilir?
A) 1                     B) 2
C) 3                     D) 4

6. Hasan, yaptığı araştırmada kayaçlarla ilgili aşağıdaki bilgileri topluyor.

I. kayaçlar farklı minerallerden oluşmuştur.
II. magmanın yeryüzüne çıkmasıyla başkalaşım kayaçlar oluşur.
III. magmatik kayaçlar başka kayaçlara dönüşebilir.
IV. magmatik kayaçlar yer altında katılaşamaz.

Hasan’ın elde ettiği bilgilerden hangileri doğru yargı içermez?
A) Yalnız I                   B) I ve III
C) II ve IV                   D) I, II ve III

7. Aşağıda ülkemizin bazı bölümleri sayılarla gösterilmiştir.

Hangi bölümde bitki örtüsü az olduğu için erozyon fazladır?
A) 1 ve 2                B)  3 ve 4
C) 4 ve 5                D) 2 ve 5

8. Üzerinde aynı cins toprak bulunan dört tahta parçası aşağıda gösterildiği gibi bir masanın üzerine yerleştirmiş ve her birinin üzerine aynı yükseklikten birer bardak su dökülmüştür.

Suyun etkisiyle giden topraklar tepsilerin önündeki biriktirme kaplarına toplamıştır. Hangi tepsi üzerinden daha çok toprak taşınır?
A) I                           B) II
C) III                       D) IV

9. Sibel, toprakla ilgili söylediği ifadelerden birinin doğru olduğunu, arkadaşlarının doğru ifadeyi bulmalarını istiyor.
Buna göre hangi ifade doğrudur?
A) Toprak sadece tarımda kullanılır.
B) Her türlü toprak tuğla ve kiremit yapımında kullanılabilir.
C) Tüm topraklar aynı oranda suyu geçirir.
D) Seramik yapımında toprağı pişirmek gerekir.

10. Aşağıdakilerden hangisinde fosillere rastlama ihtimali daha çoktur?
A) Toprak
B) Magmatik kayaç
C)  Tortul Kayaç
D)  Başkalaşım kayaç

11. Aşağıdakilerden hangisi doğal anıtları korumak için yapılması gerekenlerden biri değildir?
A) Doğal anıtların bulunduğu bölgelere yiyecek artıkları bırakılmamalı.
B) Doğal anıtlar halkın ziyaretine kapatılma.
C)  Mağaraların duvarına yazı veya çizim yapılmamalı.
D) İnsanlara doğal anıtları koruma bilinci aşılanmalı.

12. 
I – Bolca  organik madde barındırır.
II- Gevşek ve kolay işlenebilir.
III – Alt tabakaya su geçirmez.
Yukarıda özellikleri verilen toprak türleri hangi seçenekte doğru verilmiştir.
____ I                   II                       III
A)     Kumlu           Killi                Humuslu
B)    Humuslu       Killi                   Kumlu
C)    Humuslu     Kumlu                 Kireçli
D)    Humuslu      Kumlu                  Killi

13.

Yukarıdaki kavram haritasını hazırlayan bir öğrenci numaralı yerlere hangilerini yazmalıdır?
  _____ I                     II                       III
A)     Maden           Kayaç                Tortul kayaç
B)      Altın              Kayaç                    Kireç
C)    Maden            Kayaç                   Kömür
D)    Kayaç             Maden             Tortul kayaç

14. Fosilleri inceleyen bilim dalı hangisidir?
A) Jeoloji                  B) Paleontoloji
C) Paleontolog       D) Jeolog

Dünyamızın yaklaşık % 71’i sularla kaplıdır. Nemini almış toprakta ise su oranı yüzde 25 civarındadır.

Dünya’nın uzaydan çekilmiş uydu fotoğraflarına bakarsak suyla kaplı bölümleri mavi renkli olarak görürüz. Suyun kapladığı alan çok olduğu için dünya mavi bir renge sahiptir. Bu nedenle Dünya’ya Mavi Gezegen de denir.

Suy Nasıl Oluşur?
Bilim insanları suyun atomlarını incelediklerinde hidrojen ve oksijen atomlarının birleştiğini görmüşlerdir. 2 hidrojen atomu 1 oksijenle birleşerek su molekülünü oluşturur. Bir bardak suda milyarlarca su molekülü vardır.

Dünya’nın sıcaklık değerleri suyun genellikle sıvı halde kalmasını sağlar. Kutuplardaki su buz olarak  katı halde, atmosferde bulut ve nem olarak gaz halde bulunur.

Katı, sıvı ve gaz halinde bulunan sular sürekli birbirlerine dönüşerek yer değiştirir.
Buharlaşıp gökyüzüne çıkan su yağmur olarak tekrar yere iner. Buna su döngüsü denir.

Dünya’daki tatlı sular
Tatlı Su: Okyanus ve deniz sularında %3-3,5 civarında çözünmüş tuz bulunduğundan bunlar tuzlu su olarak adlandırılır. Tatlı su olarak adlandırılan göl, akarsu gibi sularda ise tuz oranı çok az olup %1’in altındadır.

Dünya’mızın yüzde 71’inin sudan oluştuğunu belirtmiştik. Bu miktardaki suyun ancak yüzde 3’ü tatlı sudur. Bu tatlı suyun ise büyük çoğunluğu Kutuplardaki buzullarda veya yer altındaki su kaynaklarda olduğundan içmek için kullanılmaz.
Dünya’daki suyun sadece %1’i içmek için kullanılabilir.

Yer Üstü ve Yer Altı Suları

Yer Üstü Suları: Okyanus, deniz, göl, akarsu
Okyanuslar: En geniş alanları kaplayan su tabakasıdır. Suyu tuzludur.  Büyük Okyanus (Pasifik), Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu
Denizler: Okyanusa bağlantısı olan tuzlu sulardır.
Göller: Dört tarafı karalarla kaplı sulardır. Suyu tatlı, tuzlu veya sodalı olabilir. Ülkemizde Tuz Gölü’nün suyu tuzlu, Van Gölü’nün sodalı, diğer göllerimiz tatlı suya sahiptir.
Akarsular: Irmak, dere, çay gibi akan sulardır. Suları tatlıdır. Önlerine set yapılarak baraj kurulabilir.

Yer Altı Suları: Toprağın suyu emme özelliği vardır. Yağmur sularının bir kısmı emilerek toprağın alt tabakalarına ilerler.  Ayrıca nehir, deniz ve göl tabanlarındaki çatlaklardan sızan sular da bunlara karışır. Yer altında geçirimsiz(su geçirmeyen) bir tabakaya rastlayıncaya kadar ilerleyen sular burada birikerek yer altı sularını oluşturur.
Artezyen:  Yer altı suları insanların açtığı kuyulardan çıkarılıyorsa bu kuyulara artezyen kuyu denir.
Kaynak: Eğer yer altı suları kendiliğinden yüzeye çıkarsa bunlara kaynak suyu denir.

Yer altı suyu sıcak veya soğuk olabilir. Eğer çıkan su soğuksa içme suyu, tarım ve endüstride kullanılır.

——-  SOĞUK SU ———
Maden suyu:  Eğer yer altı suyu mineral bakımından çok zenginse bu adı alır. kayaçların arasından süzülerek yer yüzüne çıkan su burada çeşitli gazlarla ve minerallerle karşılaşır. Bu sayede maden suları oluşur.

İçme: bazı hastalıklara iyi gelen soğuk içme sularıdır.

——-  SICAK SU ———
Dünya’mızın merkezinde sıcak lavlardan oluşan ateş küre bulunur. Bu yüzden yüzeyden derinlere indikçe sıcaklık artar. Eğer yer altı suyu çok derinlerden ilerliyorsa sıcaklığı artar. Bu sular yeryüzüne çıktığında sıcak su kaynağı adını alır.
Kaplıca (Ilıca): Sıcak su kaynakları genellikle mineral ve gaz bakımından zengindir. Bu özellikleri sayesinde romatizma gibi hastalıkların tedavisinde kullanılırlar.

Ülkemizdeki bazı kaplıcaların sıcaklıkları.
Kaplıcalardan sağlık turizminde  faydalanılmaktadır. Termal otellerde insanlar hem konaklamakta hem de termal sularla doldurulmuş havuzlarda yüzerek  hastalıklarının tedavisinde faydalanmaktadırlar.

Jeotermal Enerji
Yer altından çıkan sıcak suların sahip olduğu enerjiye jeotermal enerji denir. Jeotermal kaynaklardan elde dilen enerji evlerin ısıtılmasında, elektrik üretiminde, seracılıkta, tatlı su balıkçılığında kullanılır. Jeotermal enerji çevreyi kirletmeyen yenilenebilir enerji türlerindendir.
Türkiye sıcak su kaynakları bakımından çok zengindir.

Toprak Çeşitleri

1 – Killi Toprak

• İçinde kil minerali çoktur.
• Suyu tutar.
• Ağırdır.
• İnce tanelidir.
• Asitlerden etkilenmez.
• Isıya dayanıklıdır.
• Kiremit, tuğla, seramik yapımında kullanılır.
• Kahverengi veya kırmızı renklidir.

2 – Kireçli Toprak

• Su tutmaz. Üstüne su dökülürse kalın kabuk tabakası bağlar.
• Açık renklidir.
• Gevşek yapılıdır.
• Antep fıstığı, zeytin, asma dışında tarıma uygun değildir.
• İçine kum, kükürt ve gübre katılırsa tarıma uygun hale gelir.

3 – Humuslu Toprak

• İçinde bitki ve hayvanların çürümesiyle oluşan humus bulunur.
• Humuslu toprak ısıtıldığında yanık kokusu oluşur.
• Rengi siyahımsıdır.
• Suyu tutar.
• Kavrulduğunda yanık kokusu verir. (humustan dolayı)
• Tarım için en uygun topraktır.
• İçinde çeşitli canlılar yaşar.

4- Kumlu Toprak

• Su tutama
• Çabuk kurur. Bu edenle yol, futbol sahası gibi yerlerde zenine döşenir.
• Pamuk, karpuz gibi bitkiler için uygundur.

Bazı maden türlerinin kullanım alanlarını inceleyelim.

 Isıya dayanıklı cam yapımında. İlaç, gübre ve uzay araçlarında kullanılır.
Demir: Dayanıklı olduğu için inşaat ve otomobil sanayisinde kullanılır. Okul sıralarının ayakları, merdiven korkulukları, tren rayları demirden yapılır.
Talk: Pudra yapımında, kapı ve pencere üretiminde kullanılır. Mutfak ve banyo seramiklerinde, ayrıca boya yapımında kullanılır.
Cıva: İlaç ve boya yapımında, termometrelerde ve dişçilikte kullanılır.
Kurşun: Akülerde ve mermi yapımında kullanılır.
Bakır: Elektrik kablolarında ve süs eşyalarında kullanılır. Eskiden mutfak gereci yapımında da kullanılırdı.
Altın: Takı yapımında kullanılır. Çok iyi elektrik iletkeni olduğu için bilgisayarlarda ve elektronik aletlerde az da olsa kullanılmaktadır.
Kükürt: Barut, kibrit yapımında kullanılır. Ayrıca tarım ilacı ve gübrelerde, boya ve kağıt sanayisinde kullanılır.
Zımpara Taşı: Metal, cam ve seramik sanayisinde kullanılır.

Madenler de diğer kayaçlar gibi çok uzun sürelerde oluşurlar. Bu yüzden iyi değerlendirilmelidir.
Kullanılan madenler geri dönüşüm teknolojileriyle tekrar kullanılabilmektedir.

Türkiye’de Bulunan Bazı Madenler 

Bakır, Bor, Boksit, Demir, Krom, Kükürt, Manganez, Cıva, Tuz, Taş Kömürü, Linyit