Bu da Türkçe karakter sorununa zemin hazırlayabilir. Sitenizde benzer bir sorun yaşıyorsanız aşağıdaki işlemi uygulayın.

wp-config.php dosyasını bir editörle açın.
Dosya içerisine  şu kodları ekleyin.

define(‘DB_CHARSET’, ‘latin1′);
define(‘DB_COLLATE’, ‘latin1_general_ci’);

Dosyada define(‘DB_CHARSET’…… şeklinde bir satır varsa bu satırı silerek yukarıdaki kodu ekleyin.

Kolay gelsin.

-

Bağışıklık:
Vücudun mikroplara karşı gösterdiği mücadele sistemidir.

Mikrop
Hastalık yapıcı mikroorganizmalardır. Gözle görülemeyecek kadar küçük olan mikroplar her yerde yaşarlar.  Ellerimizde, tırnak diplerinde, parada, kitaplarda, kapı kollarında hep mikrop vardır. Bu mikroplar ağız, burun veya kan yoluyla vücuda girer. Mikropların çoğu vücudumuzun bağışıklık sistemi sayesinde yok edilir.  Yok edilemeyen mikroplar hastalanmamıza neden olur.

Mikrop Türleri

1. Virüs

• Virüsler bazı özelliklerine göre canlı, bazı özelliklerine göre cansız özelliği gösterir.
• Beslenme, hareket ve enerji üretme gibi özellikleri yoktur.
• Hepsi zararlıdır.

Virüslerin neden olduğu hastalıklar:
Nezle, grip, uçuk, hepatit B (sarılık), AIDS, Kuduz, kuş gribi, domuz gribi, mozaik hastalığı, kuduz, domuz gribi Virüs hastalıklarına VİRÜTİK HASTALIKLAR denir ve tedavisinde ANTİVİRAL ilaçlar kullanılır.

2. Bakteri

• Bakterilerin bazıları faydalı, bazıları ise hastalık yapıcıdır.
• Bakteriler peynir ve ekmeğin mayalanmasını; Vücudumuzun B ve K vitamini üretmesini sağlar.
• Çekirdekleri yoktur. Sadece ribozom organelleri vardır.

Bakterilerin Neden olduğu hastalıklar:
Tifo, kolera, verem, zaturre, frengi, tetanos…
Bakterilerin neden olduğu hastalıklara BAKTERİYEL HASTALIK denir ve ANTİBİYOTİK ilaçlar kullanılarak tedavi edilir.

3. Mantarlar
Mantar hastalıkları genellikle deride kaşıntıya neden olur. Saçkıran hastalığını da mantarlar yapar.

4. Tek Hücreliler
Bazı tek hücreli canlılar hastalık yapıcıdır. Örneğin Plasmodium(palazmodyum) sıtma hastalığına neden olmaktadır.

Bağışıklık Türleri

A – Doğal Bağışıklık 
Hastalık geçirerek kazanılan bağışıklık türüdür.
Örneğin kabakulak mikrobu vücuda ilk kez girdiğinde hastalık yapar. İyileştikten sonra aynı mikrop vücuda tekrar girmeye çalışırsa akyuvarlar artık bu mikrobu tanıdığı için hastalık başlamadan onları öldürür. Böylece tekrar kabakulak hastalığına yakalanmayız.

B – Yapay Bağışıklık
Aşı sayesinde kazanılan bağışıklıktır.
Aşının içinde zayıflatılmış mikrop bulunur. Örneğin aşı olduğumuzda zayıflatılmış kabakulak mikropları vücuda bırakılır. Hastalık yapamayan bu mikropları akyuvarlarımız tanır. Sonradan gerçek mikroplar geldiğinde bağışıklık sistemimiz hastalığı tanıdığı için hasta olmayız.
(Her hastalık için aşı geliştirilememiştir.)

Aşı ve Serum Arasındaki Farklar
Bağışıklık için önemli olan iki faktör olan AŞI ve SERUM kavramları birbirlerine karıştırılabilmektedir.
Aşı: Sağlıklı insanlara yapılır ve içinde zayıflatılmış mikrop bulunur.
Serum: Hastalanınca yapılır ve içinde mikropları öldüren maddeler bulunur.
(Aşı hastalıklara hazırlık, serum da hastalıklara mücadele için kullanılır.)

Mikroplara Karşı Doğal Etkenler
Mikropların vücuda girmesini engelleyen yapılarımızdır.

• Kaş: Gözümüze su kaçmasını engeller. (suda mikrop bulunabilir.)
• Kirpik: Göze kaçan cisimleri tutar.
• Göz Yaşı: Tuzlu yapısı sayesinde mikropların gözde yaşamasını engeller.
• Deri: Tüm vücudu sardığı için mikropların vücudun içine girmesini engeller.
• Mide Sıvısı: Asitli yapısı sayesinde mikropları öldürür. (Yiyeceklerde mikrop bulunabilir.)
• Burun Sıvısı: Burun ve boğazda bulunan mukus sıvısı mikropların içeri girmesini engeller.

Bu koruyucu yapılar mikropları her zaman yok edemez. O zaman bağışıklık sistemi devreye girerek mikroplarla savaşır.

Anne Sütünün Bağışıklık Sistemi İçin Önemi
Anne sütünün bebeklerin beslenmesi açısından çok önemlidir. Anne sütü besleyici özelliğinin yanında bebeklerin mikroplardan korunmasına da yardımcı olur.
Bebekler doğumundan 6 aylık olana kadar sadece anne sütüyle beslenmelidir.

Alerji Nedir?
Bağışıklık sitemi genellikle zararlı mikroorganizmalara karşı tepki verir. Ama bazı insanların bağışıklık sistemi zararsız bir maddeyi tehdit olarak algılayıp ona karşı aşırı tepki vererek savaşır. Örneğin yumurta alerjisi, domates alerjisi, bazı ilaçlara karşı gösterilen alerji bu şekilde gerçekleşir.
Alerji sırasında savunma sisteminin tepkisi vücutta ateş, kaşıntı, hapşırma, deride kızarıklık gibi etkilere neden olur.

Gereksiz İlaç Kullanımı
Hastalandığımızda kullandığımız ilaçları doktorun tavsiye ettiği şekilde kullanmamız gerekir. Arkadaş tavsiyesiyle ilaç kullanılmamalı, eskiden kalmış ilaçlar rastgele tüketilmemelidir. Fazladan alınan antibiyotikler vücudumuzdaki faydalı bakterilere de zarar verir.
Halk arasında her hastalığa antibiyotik kullanmak gibi yanlış davranışlar bulunabilmektedir. Antibiyotikler sadece bakterilere karşı etkilidir. Örneğin nezle olan bir kişi antibiyotik kullanırsa bir fayda görmeyecektir. Nezle virüslerin neden olduğu bir hastalıktır.

- Kuvvet ve Hareket
- Yaşamımızdaki Elektrik
- Maddenin Yapısı ve Özellikleri 

1. Aşağıdaki elementlerin kullanım alanlarını yazınız:
Cıva:

Magnezyum:

Potasyum:

Bor:

Helyum:

2. Aşağıdaki elementlerin sembollerini veya isimlerini yazın.

Demir: ……………..
Klor:    ……………..
…………..       P
…………..      Si
Azot:   ……………..

3. Aşağıdaki sembol ve formülleri ayırın.

Sembol: ………………………………………………

Formül: ………………………………………………

4. Atomla ilgili verilenlerden doğru olanlarına”D, yanlış olanlarına “Y” yazın.
(    ) Elektronlar atomun çekirdeğindedir.
(    ) Protonun kütlesi nötronun kütlesiyle aynıdır.
(    ) Atomun en hızlı taneciği elektronlardır.
(    ) Nötronlar + yüklüdür.
(    ) Atomun hacmini elektronlar oluşturur.
(    ) Nötr atomlarda elektron sayısı proton sayısına eşittir.

5. Aşağıdaki atom modeline bakarak verilen tabloyu doldurunuz.

6. Aşağıda elektron dağılımları ve özellikleri verilen atomların iyon değerlerini bulun.

A: ………….
B: ………….
C: ………….

7. Aşağıdaki atomların özelliklerini altlarına “elektron almak ister” , “elektron vermek ister” ve “kararlı” yazarak belirtin.

…………….          …………………….          …………………..

8. Aşağıdaki atomlar arasında gerçekleşen kimyasal bağ türlerini yazınız.

K:…………….
L:…………….
M:……………

9.  Aşağıdaki ifadelerden doğru olanlarına”D, yanlış olanlarına “Y” yazın.
(     ) İyonik bağda elektronlar ortaklaşa kullanılır.
(     ) Kovalent bağ elektron eksiği elektron fazlası olan atomlar arasında gerçekleşir.
(     ) Kararlı atomlar iyonik bağ yapmak ister.
(     ) Aynı cins atomlar iyonik bağ yapamaz.
(     ) Kimyasal bağlarda kimyasal değişme gerçekleşir.

10. Aşağıda formülleri verilen bileşiklerin isimlerini yazınız.

11. Aşağıdaki karışım türlerine ikişer örnek veriniz.

Homojen karışım:

Heterojen karışım:

12. 

Yukarıdaki devreye bakarak, aşağıdaki bilgilere göre hangi lambaların ışık vereceğini bulunuz.
D ve A kapalı,  B, C açık: …………………….
D ve B kapalı,  A ve C açık: …………………..
A, B, C, D Kapalı: ……………………
A, B, C kapalı,  D açık :…………………..

13. Aşağıdaki devreyi A lambasını kısa devre yapacak şekilde değiştirin.

14. Aşağıda verilen ifadeleri tamamlayın.
Direncin birimi …………………… dir.
Akım …………………………… ile ölçülür.
Voltmetre devreye ……………………………. bağlanır.
Direnci ………….. olan telden çok akım geçer.
Pil devreye gerilim sağlar ve birimi ……………………… dir.

15. Aşağıdaki elektroskop örneklerinde yaprakların nasıl hareket edeceğini belirtin.

1. Aşağıdaki maddeleri iletken ve yalıtkan olarak işaretleyin

2. Aşağıdaki pil ve ampuller özdeştir.
Devrelerdeki ampullerin parlaklıklarıyla ilgili düşüncelerinizi
“Az Parlak”, “Parlak”, “Çok Parlak” şeklinde altlarındaki boşluklara yazın.
(I. ve II. durumlar için ayrı ayrı çözün)

3. Elektriğin tehlikelerinden korunmak için dikkat etmemiz gerekenleri yazın. (4 tane)

4. Aşağıdaki devrelerde kullanılan X,Y ve Z iletkenlerinin uzunlukları aynı, kalınlıkları(kesitleri) farklıdır.
Buna göre lamba parlaklıklarını çoktan aza doğru sıralayın.

………… > ………………. > ……………

5. Aşağıdaki ifadelerin doğru olanlarına “D” yanlış olanlarına “Y” yazın.

(    ) Direnci çok olan devrenin elektrik akımı da çok olur.
(    ) İletkenlerin direnci küçüktür.
(    ) Değiştirilebilir dirence reosta denir.
(    ) Elektrikli aletlerin fiş kısmının direnci büyüktür.
(    ) Nikel – Krom telin direnci gümüşün direncinden fazladır

6. Aşağıda gösterilen eklemlerin türlerini yazın

7. Destek ve hareket sisteminin görevlerinden 4 tanesini yazın.

8. Bulmacayı çözelim

1-  Oynar eklemlerde bulunur.
2- Kemiğin yağ üreten kısmıdır.
3- Midedeki kas türüdür.
4- Diz ve kalça arasındaki kemiğimizin ismi.
5- Kemiğin enine büyümesini sağlar.
6- Kemikler için önemli bir mineral.

9. Dolaşım sistemiyle ilgili aşağıdaki soruların cevaplarını karşılarına yazalım.

Kanı kalpten vücuda dağıtan damarlardır: ………………………….
Kanı vücuttan kalbe getiren damarlardır: …………………………..
Kanın oksijen almak için gittiği organdır: ……………………………
Kalbin oksijenli(temiz) kan bulunan bölümüdür: ………………….
Kanda en çok bulunan kan hücresidir: ………………………………..
Temiz kan taşıyan tek toplardamardır: ……………………………….

10. Aşağıdaki kan hücrelerinin görevlerini karşılarına yazın.

Alyuvar:

Akyuvar:

Kan Pulcukları:

11.

Yukarıda karışık olarak verilen dolaşım sistemi organlarını küçük kan dolaşımını sağlayacak şekilde sıralayın.

………………………………………………………………………………………..

12.

Kalp doktoruna kontrole giden Hüsameddin Amcanın damarında daralma olduğu görülmüştür.
Doktoru kendisine yapması gerekenleri belirten bir liste vermiştir.

Aşağıdakilerden hangisinin  bu listede olabileceğini gösterin. (+ ve – işareti koyun)

(     ) Düzenli spor yapmalısınız
(     ) Sigarayı azaltmalısınız
(     ) Bol şekerli baklava gibi tatlılar tüketmelisiniz.
(     ) Stresten uzak durmalısınız.
(     ) Tost hamburger gibi hazır gıdalar tüketmelisiniz.
(     ) Meyve sebzeleri bolca tüketmelisiniz.

13. Aşağıdaki şekle bakarak sorulara cevap veriniz.

Elemente ait olanlar:

Bileşiğe ait olanlar:

Karışıma ait olanlar:

14. Aşağıdaki ifadelerin doğru olanlarına “D” yanlış olanlarına “Y” yazın.

(    ) Katılar titreşim hareketi yapar.
(    ) Sıvıların belirli bir şekli vardır.
(    ) Sadece gazlar öteleme hareketi yapar.
(    ) Tanecikleri en düzenli olan katılardır.
(    ) Katılar sıkıştırılamaz ama sıvılar sıkıştırılabilir.
(    ) Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybetmez.

Hazırlayan: Onur Çelebi

1. Erime kaynama noktaları aşağıdaki tabloda verilen K, L, M cisimlerinin 30 ° C sıcaklıktaki fiziksel hallerini bulunuz.

K:  …………………….
L:  …………………….
M: …………………….

 2.

Aşağıda içlerinde su bulunan özdeş tencere ve ateşler gösterilmiştir.
Aynı anda  ateşe bırakılan tencereler eşit sürede ısıtılıyor ve sıcaklık değişimleri ölçülüyor.

Buna göre tencereleri içinde en fazla su bulunandan az bulunana doğru sıralayın

…………… – …………….. – ……………..

3. Aşağıdaki ifadelerin doğru olanlarına “D” yanlış olanlarına “Y” yazın.

(    ) Sıcaklık kütleye bağlı, ısı kütleye bağlı değildir.
(    ) 15 °C olan bir cisim 25°C olan cisimden ısı alır.
(    ) Maddenin ortalama hareket enerjisine sıcaklık denir.
(    ) Isı termometreyle ölçülür.
(    ) Bir maddenin sıcaklığı  20°C’den 10°C’ye düşürülürse taneciklerinin hareketi artar.

4. Aşağıda bazı ses kaynaklarına ait dalgalar gösterilmiştir.

Buna göre;

-Frekansı en düşük olanlar: ………..
-Frekansı en yüksek olanlar: ………

5. Aşağıdaki seslerden hangisi uzaktan daha kolay duyulur?

6. Aşağıdaki boşlukları doldurunuz.

- Ses frekansının birimi ……………………… dir.
- Ses dalgaları havada 1 saniyede  ……………… metre yol alır.(yaklaşık)
- İnce seslerin frekansı …………………….dir.
- Ses bir madde değil, ………………………dir.
- Ses düzeyi birimi ………………………….dir.

7. aşağıda 3 farklı madde gösterilmiştir.

Bu maddelerde sesin yayılma hızını en hızlıdan en yavaşa sıralayın.

……………….. – ……………….. – ………………….

8. Bir müzik aletinin telleri görülmektedir.

tellere eşit şiddette vurulursa hangi telden çıkan sesin frekansı en düşüktür?

9. Aşağıdaki ifadelerin boş bırakılan alanlarını doldurunuz.
Suya sertlik veren iyon ………….. dir.
Suyu dezenfekte etmek için ……………….. elementi kullanılır.
Sert su makinelerde ……………………….. neden olur.
Suyu mikroplardan ve yabancı cisimlerden arındırmaya ………………………………………….. denir.
Suyun sertliğini gidermek için ……………………………………. yapılır.

10. Sert suyun zararlarına ve faydalarına örnek verin
Faydaları:

• ………………………………………………………………………………………….

Zararları:

• ………………………………………………………………………………………….
• ………………………………………………………………………………………….

Dolaşım sisteminde ortaya çıkan hastalıklardan bazıları:

• Kalp Krizi
  Kalbe bağlı damarların tıkanmasıyla ortaya çıkar.
• Kalp Yetmezliği
  Kalbin vücuda yeterli kanı pompalayamamasıdır.
• Varis
  Bacaklardaki toplardamarların genişlemesidir.
• Damar Tıkanıklığı
  Damarların iç çeperinin daralmasıdır.
• Hemofili
  Hemofili hastalarının kanı pıhtılaşmaz.
• AIDS
  HIV virüsüyle yayılır. Kan yoluyla bulaşır. Bağışıklık sistemini zayıflatır.
•  Aritmi
  Kalbin düzensiz atmasıdır.
• Yüksek Tansiyon
  Kan basıncının normalden yüksek olmasıdır.
•  Kan Kanseri(Lösemi)
  Kandaki akyuvarın kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkar.
• Kansızlık (Anemi)
  Kandaki alyuvar azalmasıdır. Demir eksikliğinden, B12 vitamini azalmasından veya folik asit eksikliğinden ortaya çıkmaktadır.
• Kalp Romatizması
  Kalp kapakçıklarının kireçlenmesiyle ortaya çıkar. Zamanında tedavi edilmeyen iltihaplı hastalıklar buna neden olabilir.
• Lenfoma
  Bir çeşit kan kanseridir. Lenf düğümlerinde oluşan tümörlerdir. Hızlı yayılır ama tedavi şansı yüksektir.
• Kuduz
  Hayvanlardan kan yoluyla bulaşır. Sinir sistemini etkiler.

Dolaşım Sistemi Hastalıklarının tedavisinde Kullanılan Teknolojiler.

KALP PİLİ
Kalbin yeterli elektrik sinyali oluşturamaması sonucunda bu sinyali kalp pili sağlar.

ANJİYO
Damar tıkanıklıklarının görüntülenmesinde kullanılan bir teknolojidir. Anjiyo yöntemiyle damarları görüntülemenin yanında tıkalı damar bölgesinin açılması da sağlanabilir.
Omuz veya kasık bölgesinden açılan damarın içine esnek bir boru sokularak uygulanır.

BAYPAS
Tıkanan bir damarın vücudun başka bir yerinden alınan sağlam bir damarla tedavi edilmesidir. Tıkalı damarın üzerinden sağlam damar takılarak kanın normal akması sağlanır.

KALP NAKLİ
Normal görevini yerine getiremeyen kalbin bir vericiden alınan kalple değiştirilmesidir. Ameliyatla göğüs açılır ve yeni kalp yerine takılır. Organ nakli gerçekleşmeden önce hastanın doku yapısıyla takılacak kalbin dokusunun uyumuna bakılır. Organ nakli başarıyla sonuçlansa bile bazı ilaçları düzenli olarak kullanmak gerekir.
(ilk kalp nakli 1967 yılında  Güney Afrikalı cerrah Christain Barnard gerçekleştirmiştir.)

DAMAR İÇİ KÖPÜK SKLEROTERAPİSİ
Varis tedavisinde kullanılan bir teknolojidir. Damar içine sıcak bir iğne yerleştirerek yakma işlemi yapılarak damar düzeltilir.

STENT
Damardaki tıkanıklıklara  anjiyo yöntemiyle ulaştıktan sonra tıkanan bölgeye damarı sürekli açık tutacak boru benzeri, stent isimli parça bırakılır. Bu sayede tıkalı bölge açılır.

Lenf sisteminin görevi dokular arasında kalan atık maddeleri taşımaktır. Kan dolaşımı atık maddelerin tamamını taşımaz. Geride kalan atıklar lenf dolaşımıyla hücrelerden uzaklaştırılır.

Lenf damarlarında atardamar ve toplardamar yoktur. Lenf damarlarında akış tek yönlüdür.

Lenf damarları neleri taşır?

• Su
• Proteinler
• Ölü ve yıpranmış hücreler
• Toz gibi yabancı maddeler
• Mikroplar
• Tam olarak sindirilememiş yağlar.

Lenf damarlarında dolaşan bu sıvının ismi LENF ‘tir.
Toplanan lenf sıvısı toplardamara aktarılır.

Lenf Düğümleri (lenf bezi)

Lenf dolaşımında lenf düğümleri de bulunur. Lenf düğümlerinin göre vücudun mikroplara karşı korunmasını sağlamaktır.  Taşıdığı akyuvarlar sayesinde mikroplarla mücadele edebilir.
Vücutta 600′e yakın lenf düğümü (lenf bezi) bulunmakla birlikte en önemli lenf düğümleri; bademcikler, Koltukaltı lenf bezi, boyun lenf bezleri, kasık ve leğen kemiği lenf bezleridir.

Hastalandığımızda lenf düğümleri şişer ve acır. Örneğin bademcikler.

Bu nedenle kalp ve damarların sağlıklı olması tüm organlarımızın düzenli çalışması anlamına gelmektedir.

Dolaşım sistemimizin sağlığı için dikkat etmemiz gerekenler.

• Yeterli ve dengeli beslenmeliyiz.
• Düzenli spor yapmalıyız
  Hareketsiz yaşam kalp ve damarlarımız için iyi değildir.
• Yağlı yiyecekleri çok tüketmemeliyiz.
  Yağ vücudumuz için gereklidir ama fazla alınması damarlarımızda setleşme ve tıkanıklıklara neden olmaktadır.
• Sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda bulunmamalıyız.
  Sigara damar tıkanıklığına neden olmaktadır.

• Aşırı yorgun ve stresli olunmamalı.
  Stres kalp sağlığını olumsuz etkilemektedir.
• Düzenli olarak doktora gidilmelidir.

Dolaşım sisteminde;

• Kalp
• Damarlar
• Kan

bulunur.

Kalp

İnsan kalbi göğüs hizasında, iki akciğer arasında bulunur.

Kalp kanı vücuda pompalayan bir pompa görevi yapar. Kalbin bir bölümü kanı vücuda pompalarken diğer bölümü vücuttaki kanı emerek tekrar kalbe getirir.

Kalbin Bölümleri
İnsan kalbi sağ ve sol karıncık ve sağ ve sol kulakçık olmak üzere 4 odacıktan oluşur.

Kalbin bölümleri ve isimler aşağıdaki şekilde görülebilir.

Karıncığın duvarları kalındır. Bu da karıncığın daha güçlü olmasını sağlar.
Kulakçığın kasları karıncığa oranla daha incedir.

Kalbin sol bölümünde oksijence zengin kan (temiz kan) bulunur.
Kalbin sağında oksijeni az olan kan (kirli kan) bulunur.

Büyük Kan Dolaşımı

Kalpten çıkan kanın tüm vücuda pompalanarak vücut hücrelerinde kullanılıp kirlendikten sonra tekrar kalbe dönmesine büyük kan dolaşımı denir.
Amacı: Temiz kanı vücuda dağıtmak ve atık maddeleri vücuttan toplamak.
Büyük Dolaşım Sıralaması
Sol Karıncık –> Ana Atardamar (Aort) –>Vücut Kılcal Damarları –> Üst ve alt toplardamar –>  Sağ kulakçık

Küçük Kan Dolaşımı

Büyük dolaşımda kan tüm vücudu dolaşarak karbondioksit alır. Kirli hale gelen kanın tekrar oksijen alması gerekir. Bunun için küçük dolaşım devreye girer.

Karbondioksitli(kirli) kanın akciğerlere gidip oksijen alması ve karbondioksiti akciğerde bırakıp temizlendikten sonra tekrar kalbe dönmesine küçük dolaşım denir.
Amacı: Kirli kanı temizlemek
Küçük Dolaşım Sıralaması
Sağ karıncık –> Akciğer atardamarı –> Akciğerler –> Akciğer toplardamarı –> Sol kulakçık

Büyük ve küçük dolaşımı aşağıdaki şekle bakarak inceleyebilirsiniz.

Damar Çeşitleri

Vücudumuzdaki damarlar 3 çeşittir.

1. ATARDAMAR
Kanı kalpten dışarı taşıyan damarlardır. Akciğer atardamarı hariç hepsi oksijenli (temiz) kan taşırlar.

2. TOPLARDAMAR
Kanı kalbe geri getiren damarlardır. Akciğer toplardamarı hariç (karbondioksitli (kirli) kan taşırlar.

3. KILCALDAMAR
Atardamar ve toplardamarlar arasında bulunur.  Kanı hücrelere kadar taşıyan küçük damarlardır.

Kanın Yapısı

Kanımızda kan hücreleri ve kan plazması denilen sıvı kısım bulunur.

KAN PLAZMASI
Kan hücreleri plazma içinde bulunur.
Plazmanın %90′ı su, %10′u ise protein,yağ ve karbonhidrattır (Besin).
Görevi: Besinleri ve atık maddeleri taşır.

ALYUVAR
Kırmızı renklidir.
Kana kırmızı rengi veren hemoglobini taşır.
Hemoglobin sayesinde oksijen ve karbondioksit gazlarını taşır.
Yavru alyuvarların çekirdekleri vardır. Olgunlaştıklarında çekirdek kaybolur.
Sayısı en çok olan alyuvardır.
Görevi:  Oksijen ve karbondioksit taşımak.

AKYUVAR
Beyaz renklidir.
Vücudumuzu mikroplardan korur.
Akyuvarlar mikropları yutarak veya bazı maddeler salgılayarak öldürür.
Çekirdekleri vardır.
Sayıları alyuvarlardan azdır.
Görevi: Vücudu mikroplardan korumak.

KAN PULCUKLARI
Kanın Pıhtılaşmasını sağlar.
Çok küçüktürler.
Sayıları azdır.
Çekirdeksizdirler.
Görevi: Kanın pıhtılaşmasını sağlar.

• Sandalyede dik oturmalıyız.
• Sırt çantası taşıyorsak iki omzumuzda taşımalı, tek omuzda taşımamalıyız.
• Yere eğilirken dizleri bükerek eğilmeliyiz. Belimizden bükülerek eğilmek omurgamızın hasar görmesine neden olur.
• Ani hareketlerden kaçınmalıyız.
• Kemiklerimizin güçlü olması için kalsiyum ve D vitamini bulunan gıdalardan bolca tüketmeliyiz. Kalsiyum daha çok süt ve süt ürünlerinde bulunur. Güneş ışığı derimizde D vitamini üretilmesini sağlar. Bu nedenle güneş ışığı kemiklerimiz için faydalıdır.
• Düzenli egzersiz yapmak, koşmak yüzmek, tenis oynamak gibi sporlar kas ve kemiklerimizi güçlendirir.
• Parmaklarımızı kıtlatmamalıyız. (Bazı insanlarda parmak kıtlatma alışkanlığı vardır. Bu hareket eklemlerdeki kıkırdakların zarar görmesine neden olabilir.)
• Tehlikeli sporlar yapılırken koruyucu ekipmanlar kullanmalıyız. Örneğin dizlik ve kask gibi koruyucular.
• Yüksek topuklu ayakkabı kullanılmamalıdır.

Kemik Kırılması
Kemiklerimiz çok zorlandığında kırılabilmektedir. Genellikle düşme, trafik kazası, çarpma gibi nedenlerle kemikler kırılabilir. Kırıl bölgedeki kemikler onarıldıktan sonra kırılan organ dışarıdan alçıya alınarak sabitlenmekte, bu sayede kemiklerin tam iyileşinceye kadar hareketsiz kalması sağlanmaktadır.

Kırık tedavisinde çeşitli teknolojiler bulunmaktadır.
Büyük kırıklarda platin çubuklarla kemiklerin kaynaştırılması sağlanmaktadır. Doku mühendisliği gibi uygulamalarla kemiklere yama da yapılabilmektedir. Bazı küçük kırıklarda doktorlar ameliyate gerek olmadan kemikleri aynı hizaya getirip alçılama yapabilmektedir.

Kemik Çatlağı
Çatlak kemik dokunun yüzeyinin zedelenmesi ama tam olarak kopmaması durumudur. Kırıklara göre daha kolay tedavi edilirler.

Çıkık

Kemiklerin eklem noktalarından ayrılmasıyla çıkıklar oluşur. Çıkıklarda kemik değil eklem bölgesi zarar görür.

Burkulma
Burkulmanın çıkıktan farkı, çıkıkta eklem bozulmuş ve kemikler birbirinden ayrılmıştır. Burkulmada ise eklem bozulmamış sadece zedelenmiştir. Çıkık olan biri o eklemini kullanamazken burkulmada az bir acı vardır ve ilgili organ az da olsa kullanılabilmektedir.