1. Aşağıda bir nükleotidin molekül yapısı gösterilmiştir.

Bu nüklotitle ilgili hangisi yanlıştır?

A) Bir Sitozin nükleotidir.
B) P ile gösterilen fosfattır
C) Bu nükleotitin karşısına Timin gelir.
D) D ile gösterilen şekerdir.

2. Kalıtsal özelliklerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan genlerle ilgili açıklamalarda hangisi yanlıştır?
A)
 Her türün kendine özgü genleri vardır.
B)
 Kromozomlarda çok sayıda gen bulunur.
C)
Genler canlıların çeşitliliğini sağlar.
D)
 Bir vücut özelliğinin oluşmasını yalnız bir gen belirler.

3. Aşağıda tek zinciri verilen bir dna molekülü gösterilmiştir.

Diğer zincirin nükleotit sıralaması hangisidir?

A) GATCAG
B) CTAGTC
C) CATGAC
D) CTAGTA

4. Dna, gen, kromozom, nükleotit kavramlarını büyük olanda küçük olana doğru sıralayınız.

A) Dna, Gen, Kromozom, Nükleotit
B) Nükleotit, Gen, Dna, Kromozom
C) Kromozom, Dna, Gen, Nükleotit
D) Kromozom, Nükleotit, Gen, Dna

5. 500 Adenini ve 100 Sitozini olan Dna zincirinde toplam kaç fosfat vardır?

A) 100
B) 500
C) 600
D) 1200

6. Bir Dna zincirinde 200 adenin 300 de sitozin varsa toplam hidrojen bağı sayısı kaç tanedir?

A ) 500
B) 1000
C) 1300
D 6000

7. Hangisi Dna’ya ait bir özellik değildir?

A) Üç farklı nükleotitden oluşur
B) Her hücrede bulunur
C) İkili sarmal yapıya sahiptir.
D) Her canlının Dna’sı birbirinden farklıdır.

8. 

Yukarıda gösterilen Dna bölümü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nükleotit
B) Gen
C) Kromozom
D) Deoksiriboz

9. 
I – Fosfat
II – Organik Baz
III – Ribozom
IV – Yağ
Hangileri DNA’da bulunmaz?

A) I ve II
B) II ve IV
C) III
D) IV

10. Kromozomlarla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Her türün kromozom sayısı sabittir.
B) Kromozom sayısı aynı olan farklı türler olabilir.
C) Kromozom sayısı fazla olan türler daha gelişmiştir.
D) Vücut hücreleri 2n kromozomludur.

11. Hangi bilgi Dna için yanlıştır?

A) Adeninin karşısına Timin gelir.
B) Guaninle sitozin arasında ikili hidrojen bağı bulunur.
C) Toplam nükleotit sayısı toplam şeker sayısına eşittir.
D) Nükleotitlerden oluşur.

12. 

Boş bırakılan yerlere hangileri getirilmelidir?

A) Fosfat, Şeker, Organik baz
B) Gen, Kromozom, Hücre
C) Adenin, Guanin, Sitozin
D) Fosfat, Şeker, Hidrojen bağı

Cevaplar: 1A – 2D – 3B – 4C – 5D – 6C – 7A – 8B – 9B – 10C – 11B – 12A

Canlıların yavruları kendilerine benzer. Bu benzerliğin nedeni ancak dna’nın keşfedilmesiyle anlaşılmıştır. DNA ilk defa 1869 yılında keşfedilmiş olmasına rağmen hakkında hala bilinmeyen özellikler vardır. DNA’nın bügün bilinen yapısı 1953’te James D. Watson ve Francis Crick tarafından bulunmuştur.

• DNA’nın temel yapı birimi nükleotitdir.

Nükleotitler 4 çeşittir. 1- Adenin (A), 2- Timin (T),  3- Sitozin (C), 4- Guanin (G)

Nükleotitlerin yapısında fosfat, şeker ve organik baz bulunur. Organik bazın türü nükleotidin türünü belirler.

DNA iki iplikten oluşan birbirine dolanmış bir yapıya sahiptir. Buna ikili sarmal yapı denir.

Nükleotitler DNA içinde belirli kurala göre sıralanırlar. Adeninin karşısına Timin, Guaninin karşısına sitozin gelir.

Nükleotitler bağlanırken Adeninle Timin arasında ikili hidrojen bağı, Guaninle Sitozin arasında üçlü hidrojen bağı bulunur.

Nükleotit Sayısı

Adeninin karşısına Timin geldiği için dna zincirindeki adenin sayısı her zaman timine eşittir.
Guaninin karşısına Sitozin geldiği için gunain sayısı sitozine eşittir. ( A=T, G=C)

Örneğin;
300 adenini, 200 guanini olan bir dna zincirindeki toplam nükleotit saysı:

300A + 300T + 200C + 200G =1000 tane.

Her nükleotitde birer tane fosfat ve şeker olduğu için bu dna’da 1000 tane şeker ve 1000 tane fosfat bulunur.

DNA’nın Kendini Eşlemesi

Hücre bölünmesi sırasında dna kendini eşler. Böylece oluşan yeni hücrelere aynı dna dağıtılır.
DNA kendini eşlerken iplikler ayrılır ve boşta kalan nükleotitlerin karşısına sitoplazmada serbest halde bulunan nükleotitler yerleşir. Bu sayede iki aynı dna oluşturulur.

Fen Bilimleri 8. Sınıf 1. Ünite

İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme – Canlılar ve Hayat

1. DNA ve Genetik Kod
Anne ve babadan gelen özelliklerin bebeğe aktarılmasını sağlayan yapı DNA’dır. Kan grubu, saç rengi, göz rengi, yüz şekli gibi pek çok özellik DNA tarafından belirlenir. Nükleotit – Gen – Kromozom – Canlıların kromozom sayıları

DNA’nın yapısı ve Kendini Eşlemesi
DNA nükleotit isimli parçalardan oluşur. 4 tip nükleotit vardır ve bunların sıralaması DNA’nın taşıdığı bilgiyi değiştirir.

2. Mitoz Bölünme
Vücut hücrelerinde görülen bölünme şeklidir. Büyüme, gelişme ve yaraların iyileşmesi için gerçekleşir. Bir hücreden genetik yapısı aynı iki hücre oluşmasını sağlar.

3. Mayoz Bölünme
Sadece üreme ana hücrelerinde görülen hücre bölünmesi tipidir. Kromozom sayısı yarıya iner ve 4 yeni hücre oluşur

4. İnsanda Üreme, Büyüme ve Gelişme
İnsanda üreme sistemini oluşturan yapılar ve görevleri

5. Ergenlik ve Sağlık
Çocukluktan yetişkinliğe geçiş aşamasıdır. Ergenlikte ruhsal ve bedensel değişimler yaşanır.

SORULAR

1. Mitoz bölünme soruları
2. Mayoz bölünme soruları
3. DNA’nın Yapısı Soruları
4. İnsanda Üreme Soruları
5. Ergenlik Dönemi Soruları

Çekirdek bölünmesi:
Bölünme sırasında önce hücre çekirdeğinin zarı eriyerek kaybolur. Sonra çekirdekteki kalıtsal materyaller (kromozom) kutuplara çekilir ve yeni çekirdek zarları oluşur. Böylece ana çekirdek bölünerek iki yeni çekirdek oluşur.

Sitoplazma bölünmesi
Hücre bölünmesinin son aşamasıdır. Bu aşamada hayvan hücreleri boğumlanarak, bitki hücreleri ise ara lamel oluşturarak ikiye bölünür.

Play All tuşuyla bölünmenin tamamını izleyebilir ya da ok tuşuyla yavaş yavaş ilerleyebilirsiniz.

Mayoz Bölünmenin Amacı: Canlıların üreme hücreleri oluşturmasını sağlamak. Sperm ve yumurta mayoz bölünmeyle gerçekleşir.
Mayoz Bölünme Nerede Olur? 
Mayoz, eşeyli üreyen canlıların üreme organlarındaki hücrelerde gerçekleşir. Erkeklerde testis, dişilerde yumurtalık mayozun yeridir.

Mayoz Bölünmenin Aşamaları

1. Mayozun Başlangıcında hücre bölünmeye hazırlanır.

2. Homolog kromozomlar yan yana gelerek birbiri üzerinde kıvrılır.

3. Kıvrılan kromozomlar arasında parça değişimi gerçekleşir. Sonra kromozomlar hücrenin ekvator hizasına dizilir.
Parça değişimi, mayoz sonucu oluşan hücrelerin genetik yapısının ana hücreden farklı olmasını sağlar.

4.  Homolog kromozomlar kutuplara doğru çekilmeye başlar. Homolog kromozomların ayrılması mayozda kromozom sayısının yarıya inmesini sağlar.

5. Sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Burada oluşan iki hücrede kromozom sayısı yarıya inmiştir. Yani yeni hücreler n kromozomludur.

Bu aşamadan  sonra mayoz bölünmenin ikinci aşaması başlar. Buna MAYOZ -2 denir.
Mayoz 2 tıpkı bir mitoz bölünme gibi gerçekleşir. n kromozomlu olan 2 hücre mayoz ikide yine n kromozomlu 4 hücreye dönüşür.

Mayoz 2’nin aşamaları (bu aşamalar mitoz bölünmenin aynısı olduğu için açıklanmamıştır)

Mitoz Bölünmenin Özellikleri

• 2n kromozomlu hücrelerde görülür.
• Üreme ana hücrelerinde görülür.
• 2n kromozomlu hücreler n kromozomlu hale gelir.
• Sperm, yumurta ve bitkilerde polenlerin oluşmasını sağlar.
• Sperm ve yumurta n kromozomlu olduğu için mayoz geçiremez.
• Bir hücre ard arda 2 defa mayoz geçiremez.
• Mayozda parça değişimi (crossing over) gerçekleşir.
• Mayzoda homolog kromozomlar birbirinden ayrılır.
•  Oluşan hücrelerin genetik yapısı değişir.
• 4 yeni hücre oluşur.
• Eşeyli üreyen canlılarda görülür.
• İnsanda ergenlik dönemiyle beraber mayoz bölünme gerçekleşmeye başlar.
• Mayoz 1 ve Mayoz 2 şeklinde iki aşamaya ayrılır.

Üreme Nedir?
Canlıların nesillerini devam ettirmek amacıyla kendilerine benzer yavrular dünyaya getirmesine üreme denir. Bitkiler, hayvanlar, tek hücreli canlılar yani kısacası tüm canlılar gerçekleşme şekilleri farklı olsa da üreyerek çoğalırlar.

İnsanlar Nasıl Ürer?
İnsan eşeyli üreyen bir canlıdır. Yani yeni yavrular dünyaya getirmek için dişi ve erkek olmak üzere iki farklı cinsiyete ihtiyaç duyar. Erkek üreme organında üretilen sperm isimli üreme hücresi, dişi üreme organındaki yumurta isimli üreme hücresiyle birleşir. Buna döllenme denir.

Üreme hücreleri ve özellikleri
İnsanın üreme hücrelerinin resimleri ve özellikleri aşağıda verilmiştir.

Üreme hücreleri üreme organlarında oluşur. Canlı dünyaya geldikten sonra vücudu yeterli olgunluğa ulaştığında üreme organları hücre üretebilir hale gelir.
Üreme organlarını tanıyalım.

İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar

Erkek Üreme Organı
Testis: Erkek üreme hücresi olan sperm’i üretir. 2 tanedir.
Salgı bezleri: Prostat gibi salgı bezleri spermin hareketini kolaylaştıran kaygan bir ortam sağlar.
Meni Keseciği: Sperm kanalına bağlıdır. Testislerde üretilen spermi penise aktarır.
Penis: Spermlerin dışarı atıldığı yerdir. İdrar da aynı bölümden dışarı atılır.

Dişi Üreme Organı:
Yumurtalık: Yumurtayı üretir.  2 tanedir.
Tüp: Yumurtalık kanalı da denir. Yumurtayı döl yatağına taşıyan kanaldır.
Döl Yatağı (Rahim): Spermle birleşip döllenen yumurta(zigot) buraya yerleşir. Bebeğin geliştiği yerdir.
Vajina: Resimde hazne olarak gösterilen vajina dişi üreme organının dışarı açılan kısmıdır.

Döllenme Nedir?
Dişi ve erkek üreme hücrelerinin birleşmesine döllenme denir.  Döllenme sonucu oluşan yeni hücre zigot ismini alır.