1. Tohumları rüzgarla yayılan bitkiler

Olgunlaşan tohumlar çeşitli yollarla başka bölgelere taşınırlar. Tohumların rüzgarla taşınması bu yollardan biridir.
Bu tohumlar hafiftir ve şekilleri uçmaya uygundur.
Örnek olarak kedi otu, karahindiba, devedikeni, filbaharı, akçaağaç sayılabilir.

2. Tohumu hayvanlara yapışarak taşınan bitkiler
Bazı bitki tohumlarının çengel şeklinde uzantıları varır. Bu uzantılar hayvanların vücuduna yapışarak başka alanlara taşınır.
Yapışkan tohumlu bitkilere örnek olarak pıtrak (xanthium strumarium) verilebilir. Pıtrak bitkisinin dikenli kabuğunun içinde küçük tohumlar vardır. Bu tohumlar çok zehirlidir.
Kestane de benzer bir yapıya sahiptir. Dikenli kabuğunun içinde tohumlar bulunur.

3. Tohumları hayvanlar tarafından taşınan bitkiler
Tohumlar genellikle çok besleyicidir. Bu yüzden hayvanlar tohumları beslenmek amacıyla kullanır. Fındık fıstık, meşe palamudu gibi tohumlar hayvanlar tarafından saklanır ve ihtiyaç halinde tüketilir. Fare, sincap gibi kemirgenler, kuşlar tohumları en çok taşıyan hayvanlardır. Taşınan tohumların tüketilmeyenleri çimlenerek yeni bitkileri oluşturur.
Hayvanların yedikleri meyvelerin içinde bulunan tohumlar genellikle sindirime uğramaz. Hayvan dışkısında bozulmamış haldeki tohumlar çimlenebilir.

4. Tohumları suyla yayılan bitkiler
Özellikle akarsu kenarında yetişen bitkiler tohumlarını su yoluyla dağıtırlar. Bu bitkilerin tohumları suda yüzebilecek özellikte ve su geçirmez bir dış yüzeye sahiptir. Bu bitkilere hindistan cevizi ve deniz zambağı örnek verilebilir.

5. Tohumlarını toz halinde yayan bitkiler
Bazı bitkilerin tohumları toz halindedir. Hafif rüzgarlar bile bu tozlar uzaklara taşıyabilir. Orkide, aslanağzı, haşhaş örnek verilebilir.

6. Tohumları patlayarak saçılan bitkiler
Bazı bitkilerin tohumları, tohum zarfı denilen bir kesenin içindedir. Bu zar tohumlar olgunlaştığında basınçla hızla açılır ve içindeki tohumlar çevreye yayılır.

7. Tohumları besin olarak tüketilen bitkiler
Tohumların çoğu iyi bir besin deposudur. Bu nedenle zehirli olmayan tohumlar genellikle besin olarak tüketilir.
Yenilebilen tohumlara örnek olarak fasulye, fındık, nohut, mercimek, mısır, ceviz, buğday, arpa, çavdar, bezelye, bakla verilebilir.
 

8. Teknoloji kullanılarak işlenen tohumlar
Bitki tohumları bazen fabrikalarda çeşitli işlemlerden geçirilerek başka ürünlere dönüştürülür. Örneğin; zeytinden zeytin yağı ve sabun, ayçiçeğinden ayçiçeği yağı, çay bitkisinden siyah çay üretilir.

1. Hangisi hayvanlarda üremeyle alakalı değildir?
a) İç döllenme             b) Polen oluşumu
c) Başkalaşım              d) Dış döllenme

2.

Yukarıda soru işaretiyle gösterilen kavramın ilişkili olduğu maddeler verilmiştir. Soru işaretli kavram hangisi olabilir?
a) Büyüme                b) Çimlenme
c) Fotosentez           d) Döllenme

3. Hangisi tohumla ilgili yanlış bir bilgidir?
a) Besin içerir.
b) Uygun şartlarda çimlenir.
c) Bitkinin köklerinde oluşur?
d) Tohumsuz bitkiler de vardır.

4. Aşağıda dişi üreme organı gösterilmiştir.

Numaralandırılmış bölgelerde gerçekleşen olaylar hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
______I                              II                                             III
a)    Döllenme                    Gelişme                             Yumurta oluşumu
b)    Sperm oluşumu         Döllenme                           Yumurta oluşumu
c)    Yumurta oluşumu       Döllenme                              Gelişme
d)    Bebeğin Gelişimi     Yumurta oluşumu                     Gelişme

5. Aşağıdakilerden hangisi hücre zarının görevlerinden biri değildir?
a) Hücreyi koruma ve şekil verme
b) protein sentezi yapma
c) Hücre içine girecek maddeleri seçme
d) Canlı olma

6. Benzer görevler yapan hücrelerin oluşturduğu topluluğa doku denir.

Yukarıda verilen şekillerden hangisi dokuya ait olabilir?
a) I      b) II      c) III      d) IV

7. Hücrelerdeki organellerle vücudumuzdaki organlar bazı yönlerden birbirlerine benzerler. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlış olmuştur?
a) Cekirdek – Beyin
b) Endoplazmik retikulum – Kan damarları
c) Hücre zarı – Deri
d) Mitokondri – M ide

8. Aşağıda spern ve yumurta hücrelerinin şekilleri gösterilmektedir.

Sperm ve yumurta için hangisi yanlıştır?
a) Sperm büyük, yumurta küçğk yapılıdır.
b) Sperm çok sayıda, yumurta azdır,
c) Sperm hareketlidir.
d) Yumurta hareketsizdir.

9. İnsanda üreme sistemiyle ilgili bazı yapılar şunlardır:
I – Testis
II – Yumurtalık
III – Döl yatağı
IV – Vajina

Yukarıda verilenlerden hangileri erkek üreme organının bir bölümüdür?

a) I ve II            b) Yanlız I
c) Yanlız III       d) II, III ve IV

10. Aşağıda bir çiçeğin bölümleri verilmiştir.

Hangi yapılar üremeyle alakalıdır?
a) 3 ve 4       b) 1 ve 2
c) 1 ve 3       d) Yanlız I

_________________

Benzer Konular

• Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme
• Ergenlik Dönemi
• Büyüme, Olgunlaşma ve Gelişme
• Anne Rahminde Bebeğin Gelişimi
• İnsanlarda Üreme

Tarım nedir?
Bitki ve hayvan yetiştiriciliği çalışmalarına tarım denir.
Günümüzde tarım çalışmalarında doğal yöntemler uygulandığı gibi, ilaç kullanılan yeterince sağlıklı olmayan kimyasal tarım yöntemleri de vardır.

Organik tarım nedir?
Eğer tarım faaliyetlerinde hormon, ilaç veya gübre kullanılmaz. Sadece doğal yöntemler kullanılır.
Amaç çok fazla ürün üretmek değil, sağlıklı ürün yetiştirmektir.

Neden organik tarım?
Kimyasal tarım daha fazla ürün elde edilmesini sağlamasına rağmen doğaya ve insan sağlığına olumsuz etkileri vardır.
Bunlardan bazıları;
Kullanılan kimyasal ilaçlar içme suyuna karışabilir, akarsu ve denizlere inebilir.
Meyve sebzelerde kimyasal ilaç kalıntısı bulabilir.
Kimyasal ilaçlar zehir olduğu için öldürülmek istenmeyen arı, kelebek, kuş gibi canlıları da öldürebilir.
Hormon kullanımının insan sağlığına nasıl etki ettiği tam olarak gözlenememiştir. Çeşitli zararları olabilir.
Kimyasal gübreler de kalıntı oluşturabilen maddelerdir.
Doğal yaşamın dengesi bozulmaktadır.

Görüldüğü gibi klasik kimyasal tarım yöntemleri insan ve doğa sağlığı için büyük sakıncalar içermektedir. Bu yüzden geleceğin tarımsal üretimi organik yöntemlere göre hazırlanması gerekmektedir.
Organik tarım giderek daha çok yaygınlık kazanarak tüm dünyada geçerlik kazanmaktadır.

Organik gübre nedir?
Organik tarımda inorganik maddelerden yapılan kimyasal gübreler yerine organik gübreler kullanılır. Bitki ve hayvan atıklarından elde edilen gübreler organiktir. Bu gübreler bitkinin mineral emilimini kolaylaştırır, toprağın yapısını bozmaz.
Organik gübre türleri: Hayvan gübresi, Kompost, Yeşil gübre, Çöp gübreleri, Fekaller (insan dışkısı), Kuş dıskısı(kuş guanosu), Balık unu(balık artıkları), Kan tozu(mezbahanede kesilen hayvanların kanlarının kurutulmasıyla), Deri tozu, Boynuz ve tırnak tozu, Tütün tozu(tütün fabrikalarından), Ayçiçeği sağı külü, Çay artığı(çay fabrikalarından).

Organik tarımın amaçları:

• Kimyasal tarımla bozulan doğal dengeyi yeniden kurmak
• Tarım ürününün kalitesini arttırmak.
• Sağlıklı ürünler yetiştirmek.
• Toprak verimliliğini arttırmak.
• Su kaynaklarını korumak.

Tozlaşma sonrasında döllenme gerçekleşir. Döllenen yumurta meyveyi oluşturur. Meyvenin içinde bulunan çekirdeğin diğer ismi tohumdur.
Tohum toprağa düşüp uygun şartlar bulduğunda çimlenerek filizlenir ve yeni bir bitki oluşturur.
Bitkiler bu yolla ürer.

Tohumlar yeni canlının oluşmasını sağlayacağı için bolca besin bulundurur. Bu yüzden çoğu tohum bir besin kaynağı olarak kullanılmaktadır.
Yediğim tohumlara örnek vermek gerekirse;
Mısır, fındık, fasulye, bezelye, nohut, ceviz, ay çekirdeği vb. sayılabilir.
Yani sadece meyveyi değil, tohumu da besin kaynağı olarak kullanabiliriz.

Tohumdaki Besinler
Tohumlarda karbonhidrat, protein yağ depo edilebilir. Bu besinlerin türü bitkiden bitkiye değişiklik gösterir. Örneğin buğdayda karbonhidrat, fındıkta yağ, mercimekte protein vardır.

Tohumun Yayılması
Tohumlar yeni bir bitkiyi oluşturduğuna göre daha uzak noktalara taşınması bitkinin yayılması açısından daha önemlidir. Örneğin bir elmaya ait tohumlar çok uzaklara taşınırsa elma yaşam alanını genişletmiş olur.
Tohumlar taşınmıyor olsaydı bitkiler hep aynı bölgede olurdu.

Tohumların Taşınma Yolları
Mekanik Dağılım: Tohumu çevreleyen kabul veya meyvenin dağılmasıyla olur.
Örneğin fasulyenin kabuğu aralanır ve fasulye taneleri yere dökülür.

Rüzgarla dağılma: Bazı bitkilerin tohumları paraşüt gibi rüzgarda uçacak şekildedir. Karahindiba, Haşhaş, Akçaağaç bunlara örnektir.

Suyla Yayılma: Suya karışan tohumlar uzak noktalara taşınabilir. Örneğin hindistan cevizi.
Hayvanlarla dağılma: Tohumlarının dışı çengellidir. Dokundukları yüzeye takılarak çok uzaklara taşınabilirler. Örneğin pıtrak tohumu.
Bazı tohumlar sindirilemeyecek kadar serttir. Tohumu yiyen canlının dışkısı sağlıklı tohumlar taşıyabilir ve dışkının bırakıldığı alanda yeni bitki büyüyebilir.

Çiçeklerin rengarenk yapıda olması bize güzel görünmek için değildir. Bitkiler böceklere güzel görünmek ister.
Arı gibi uçan böcekler çiçekten çiçeğe kondukça erkek üreme organından aldıkları polenlerin dişi organa taşınmasını sağlarlar.

Özellikle arılar polenlerin taşınmasında etkilidir. Yukarıdaki fotoğrafta üzerine bol miktarda polen yapışmış bir arı gösteriliyor.

Polenler erkek üreme hücresi taşır. Bu hücreler dişi organdaki yumurtalara ulaşırsa döllenme olur. Döllenme sonrasında meyve oluşur. Meyvenin taşıdığı çekirdekler birer tohumdur. Bu tohumlar toprağa düşerse yeni bir bitkinin oluşmasını sağlar.
Bitki bu sayede üremiş olur.

Tozlaşma Resmi:

Tozlaşmaya Etki Eden Faktörler:
Erkek üreme hücrelerini taşıyan polenlerin dişi üreme organına taşınmasına tozlaşma denir.
Çiçekler hareket edemediğine göre polenlerin taşınması için dış faktörlerin devreye girmesi gerekir.
Bu faktörler şunlardır:

• Böcekler: Özellikle arı gibi böcekler çiçekten çiçeğe gezerek polenleri yumurtalığa taşırlar.
  Arılar çiçeklerden balözü almak için gezerler. Bu esnada bacaklarına yapışan polenler dişicik tepesinin yapışkan zeminine dokunarak burada kalırlar.
• Rüzgar: Tozlaşmayı sağlayan en önemli unsurlardan biri de rüzgardır.
  Erkek organın başçık kısmında bulunan poler kolayca uçacak şekilde dururlar. Rüzgar estiğinde kolayca yerinden kopup çevreye yayılırlar. Bu polenlerden bazıları dişi organa ulaşarak döllenme sağlanmış olur.
• Diğer Hayvanlar: Tozlaşmada etkisi çok az olsa da diğer hayvanların hareketleri polenleri yerinden oynatıp tozlaşma sağlayabilir.
• Yağmur: Yağmurun az da olsa tozlaşmaya etkisi vardır.

Arılar tozlaşma üzerinde en etkili canlıdır. Bazı büyük serelarda tozlaşmayı sağlamak için insanı sokmayan arılar yetiştirilir. Sera içinde gezen arılar tozlaşmayı sağlayar. Eğer serada arılar olmasaydı tozlaşma çok az olacağı için bitkiler üreyemeyecek, meyve ve tohum oluşamayacaktı.

Aşağıdaki resimde çiçeğin kısımlarını inceleyebilirsiniz.
Çiçeğin kısımları ve görevleri:

Erkek Organ:

• Başçı: Çiçek tozlarının yani polenlerin bulunduğu kısımdır. Polenlerin içinde erkek üreme hücreleri (sperm) bulunur.
• Sapçık: Başçığı ayakta tutar.

Dişi Organ:

• Tepecik: Polenlerin yapışması için yapışkan bir yapıdadır.
• Dişicik Borusu: Tepecikten gelen polenleri yumurtalığa taşıyan bir kanaldır.
• İçinde tohum taslağı bulunur. Bu yapının içinde dişi üreme hücresi olan yumurta bulunur.

Çanak Yaprak: Yeşil renklidir. Bitki henüz tomurcuk haldeyken çiçeği korur.
Taç Yaprak: Renkli yapısıyla böcekleri üzerine çeker.
Çiçek Tablası: Çiçeğin organlarının üzerinde bulunduğu zemindir.
Çiçek sapı: Çiçeği bitkiye bağlar.

Gerçek bir çiçek üzerinde Erkek ve Dişi organlar aşağıdaki gibi görünür.

Döllenmeden itibaren canlının başladığı yaşam süreci çeşitli aşamalar içerir.
Büyüme: Bir canlının boy, kilo, yaş artışına denir. Boyumuzun uzaması büyümeye örnektir.
Olgunlaşma: Vücudumuzdaki olgan ve yapıların görevlerini yapabilecek hale gelmesidir. Örneğin parmak kaslarımız yazı yazabilme olgunluğuna erişirse yazı yazabiliriz.  Beynimizin soyut kavramları anlayabilecek kadar olgunlaşması sayesinde bu kavramları öğrenebiliriz. Yine Üreme organlarımızın sperm veya yumurta üretebilmesi için olgunlaşması gerekir.
Gelişme: Büyüme ve olgunlaşma canlıların gelişmesini sağlar.

Büyüme olgunlaşma belirli bir yaştan sonra devam etmez. Ama gelişim hayat boyu süren bir kavramdır. Çünkü gelişimde öğrenmenin de etkisi vardır.

___________________________

Benzer Konular

• Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme
• Ergenlik Dönemi
• Anne Rahminde Bebeğin Gelişimi
• İnsanlarda Üreme
• Doku Nedir?