Çevremizde doğal seslerin yanında araçların ve işletmelerin ve çeşitli cihazların neden olduğu sesler de vardır. Bu ses kaynaklarından çıkan sesler rahatsız edeci boyutlara ulaşırsa buna gürültü denir. Gürültü de ses kirliliğine neden olur.

Ses kirliliği Nerelerde Fazladır?
– Büyük şehirlerde
– Fabrikalarda
– Spor salonlarında
– Konser alanlarında vb.

Ses Kirliliğinin İnsan Sağlığına Zararları
– İşitme kaybına neden olur.
– Kalp ve solunun sağlığında bozulma
– Uykusuzluk, ülser gibi sorunlara neden olur
– Stres (sinirlilik)
– Bir işe dikkatini toplayamama
– Ses kirliliğinin doğal yaşamı da olumsuz etkiler. Orman yakınlarına yapılan fabrikalar ya da orman içinden geçen karayolları hayvanları olumsuz etkiler.

Ses Kirliliğini Olumsuz Etkilerinden Korunmak İçin Yapılabilecekler:
– Ses kirliliğine neden olan durumları yetkililere bildirmek
– Toplu taşıma, bisiklet kullanılarak araç gürültüsü azaltılmalı
– Geç saatlere kadar müzik çalan eğlence mekanları denetim altına alınmalı
– Gürültülü çalışan fabrika vb. yapılar şehir dışına kurulmalı
– Otoyolların kenarı ağaçlandırılarak sesin dağılması engellenmeli
– Binalarda ses yalıtımı malzemeleri kullanılmalı
– Yüksek ses bulunan ortamlarda kulakları koruyucu kulaklıklar kullanılmalı

Doğada çeşitli ses kaynakları vardır. İnsanlar, diğer canlılar gibi sesi iletişim için kullanırlar. Bu nedenle sesi daha iyi kullanmak için çeşitli teknolojiler geliştirmişlerdir.

Ses Şiddeti:
– Ses kaynaklarından çıkan sesi duymamızı sağlayan özelliktir.
– Fısıltıyla konuşurken ses şiddeti az, bağırdığımızda fazladır.
– Ses şiddeti çok azsa o sesi duyamayız.
– Ses kaynağından uzaklaştıkça ses şiddeti azalır.

Ses Şiddetini Artırmak İçin Teknolojiler:
– Megafon
– İşitme cihazı
– Mikrofon ve Hoparlör

Sesi Kaydetmeye Yarayan Araçlar
– 1877’de Thomas Edison sesi kaydetmeyi başardı.
– Bu alete fonograf denir.
– Eskiden ses plaklara kaydedilirdi. Plaklar da gramofonda dinlenebilirdi.
– Yine eskiden telegrafon isimli bir aletle ses kaydetmek mümkün oluyordu.
– Daha sonra plastik teyp kasetleri yaygınlaştı.
– Sonra CD’ler ve CD çalarlar.
– Günümüzde sesler telefon ve bilgisayarlarda olduğu gibi dijital ortamda kaydedilmektedir. Mikrofondan alınan ses elektronik cihazın belleğine kaydedilmektedir.

Işık kirliliğinin Nedenleri:
– Gereğinden fazla ışık kaynağı kullanmak.
– Işık kaynağını doğru şekilde yerleştirmemek

Işık Kirliliğinin Zararları
– Göçmen kuşların göç rotalarının bozulmasına neden olur.
– Gece yıldızların görünmesine engel olur.
– Deniz kaplumbağalarının yumurtadan çıkınca denize ulaşmasına engel olur. Yavrular ışığa doğru giderler.
– Teleskop gözlemlerini engeller. Bu nedenle gözlem evleri şehirlerden uzaklara yapılır.

Işık Kirliliğini Engellemek İçin Neler Yapılabilir?
– Gereksiz aydınlatmadan kaçınmak gerekir.
– Gece belirli saatlerde sonra sokak lambaları kapatılmalıdır.
– Dış ortamdaki lambaların ışığı yere bakacak şekilde ayarlanmalı, ışık gökyüzünü aydınlatmamalıdır.
– Uzun süre aydınlatmaya gerek olmayan alanlarda harekete duyarlı ampuller kullanılmalıdır.

Işık kirliliği açısından doğru ve yanlış aydınlatma örnekleri:

Güneş ışığının olmadığı veya yetersiz olduğu zamanlarda çeşitli aydınlatma teknolojileri kullanırız.Çalışma masamızda kullandığımız masa lambası, odamızda kullandığımız tavam lambası, sokakları aydınlatan lambalar vb. bu amaçla kullanılır.

Aydınlatma araçlarını kullanırken doğru aydınlatma yapmanın çeşitli faydaları aşağıda verilmiştir:

• Enerji tasarrufu sağlar
• Göz sağlığını korur
• Para tasarrufu sağlar
• Gereksiz aydınlatmaya engel olur
• Işık kirliliğini azaltır

Doğru aydınlatma için neler yapmalıyız?

1. Uygun Ampul Seçimi
Kullandığımız ışığın rengi gün ışığına yakın olmalı. Gözü yormamalı. Işığın parlaklığı çok fazla veya az olmamalıdır.

2. Işık Kaynağının Mesafesi
Işık kaynağına uydun mesafede olmak gerekir. Çok yakındaki bir ampul gözümüzü yorar.
Benzer şekilde tv, bilgisayar gibi ekranlara da takından bakmak göz için zararlıdır.

3. Işığın Geliş Açısı
Işık göze doğrudan gelmemelidir. Ayrıca yazı yazarken veya kitap okurken vücudumuzun gölgesi sayfaya gelmemelidir. Bu nedenle ışık kaynağı arkamızda değil, önümüzde olmalıdır. Ayrıca ışığın soldan gelecek şekilde olması elimizin gölgesinin yazıya gelmesini engeller

4. Sokak Aydınlatması
Sokak lambaları doğrudan yere bakmalı, gökyüzüne ışık kaçmamalıdır. Böylece hem ışığı daha verimli kullanmış oluruz hem de ışık kirliliğini engelleriz.

5. Televizyon Seyrederken
Tv, tablet gibi ekranlara karanlıkta bakmak göz sağlığını bozar. Ekran parlaklığı ortam aynı ışık değerlerinde olmalıdır.

6. Güneş Işığı
Güneş ışığına ve parlak bir ışık kaynağına doğrudan bakmak gözler için zararlıdır. Ayrıca standartlara uygun güneş gözlüğü kullanmak gerekir.

7. Kitap Okuma Mesafesi
Kitap okurken kitapla aramızda 30 40 santim mesafe olması gerekir.

Eski Aydınlatma Teknolojileri
İnsanoğlunun ilk kullandığı aydınlatma aracı ateş olmuştur. Bu ateş daha çok odun ateşi gibiydi. Sonra başka teknolojiler de kullanıldı:

• Ateş
• Meşale: Odunun ucuna çam reçinesi sürülerek yakılır.
• Kandil: Pişmiş kilden yapılan kaplara konulan hayvansal yağlar yakılarak ışık verir
• Mum: Katı haldeki hayvansal yağlardan elde edilen bir yöntemdi. Günümüzün mumlarında hayvansal yağ kullanılmaz.
• Gaz lambası: Gaz yağıyla çalışan bir teknolojiydi.

Günümüzde Kullanılan Aydınlatma Teknolojileri

• Akkor Lamba: Flaman isimli metal bölümün ısınmasıyla ışık verir.Günümüzde kullanımı giderek azalmaktadır. Fazla elektrik harcar.
• Floresan Lamba: Akkor lambalardan daha tasarrufludur. İçinde iletken ve parlayan gaz bulunur.
• Led Lamba: Hem az enerji harcar, hem de uzun ömürlüdür. Günümüzde çok yaygın kullanılmaktadır.
• Halojen Lamba: Akkor lambalara benzer. Akkorlardan daha az enerji harcar. Floresan ve lede göre enerji tüketimi yüksektir.

Aydınlatma Araçlarının Yaşamımızdaki Önemi
Dünyamızın ışık kaynağı Güneş’tir. Güneş ışığının giremediği alanlarda ve gece olduğunda işlerimizi yapabilmek için ışık kaynaklarına ihtiyaç duyarız.
Aydınlatma araçları;
– Gece şehirlerin güvenliğini sağlar.
– Otomobille gece de yolculuk yapmayı sağlar.
– Ambulans, itfaiye gibi araçların tanınmasını sağlar.
– Trafik ışıklarının çalışmasını sağlar.
– Reklam tabelalarının ve eczane gibi dükkanların daha kolay fark edilmesini sağlar.
– Hastanelerde ameliyatların daha kolay yapılmasını sağlar.
– Yeterince ışık almayan odaların aydınlatılmasını sağlar.
– Fabrikalarda gece de iş yapılmasını sağlar.