Element ve bileşiklerin içinde sadece tek bir madde özelliği bulunur.

• Altın yüzükte sadece altın özelliği,
• Demir bir çubukta sadece demir özelliği,
• Şekerde sadece şeker özelliği,
• Alkolde sadece alkol özelliği bulunur.

Bu maddeler tek bir özellik taşıdıkları için saf maddelerdir.

• Hava, oksijen, azot, karbondioksit gibi farklı özellikleri taşır.
• Çeşme suyu su ve çeşitli minerallerin özelliklerini taşır.
• İyotlu tuz, iyot ve tuz özelliklerini taşır.
• Toprak su, taş ve çeşitli mineraller taşır.

Bu maddeler içinde farklı maddelerin özelliklerini taşıdıkları için saf değillerdir.

Saf olmayan maddelere KARIŞIM denir.

Demir bir çubuk demir atomlarından oluşur.
Alüminyum bir tabak ise alüminyum atomlarından oluşur.

Element

Aynı cins atomlar bir araya geldiğinde element adını alır.

Elementleri oluşturan atomlar bazen ikili veya üçlü guruplar oluştururlar. Bunlara element molekülü denir.

Bileşik

İki veya daha fazla farklı türde atomun bir araya gelerek oluşturduğu yeni maddeye bileşik denilir.
Örneğin:
İki hidrojen atomu ve bir oksijen atomu = Suyu oluşturur.
Bir karbon ve iki oksijen atomu = Karbondioksidi oluşturur.
Bir sodyum atomu ve bir klor atomu = Tuzu oluşturur

Bileşikler şekillerine göre ikiye ayrılır.
Molekül yapılı bileşikler ve molekül yapılı olmayan bileşikler.
Molekül yapılı bileşik: Bileşiği oluşturan atomlar gruplar halinde bulunuyorsa molekül yapıdadır.
Molekül yapılı olmayan bileşik: Bileşiğin atomlar grup olarak değil de yığınlar halinde kümelenmiştir.

Moleküldeki Atom Sayıları

Yukarıdaki şekilde;

• Molekül sayısı = 1
• Hidrojen sayısı = 2
• Oksijen sayısı = 1

Yukarıdaki şekilde;

• Molekül sayısı = 2
• Karbon sayısı = 2
• Hidrojen sayısı = 6

 

Çok Atomlu Bileşikler
Bileşikler sadece az sayıda atomun birleşmesiyle oluşmaz. Bazı bileşik molekülleri onlarca atomun bir araya gelmesiyle oluşur.
Örneğin şeker(glikoz) atomu 24 atomun birleşmesiyle oluşmuştur.

Glikoz atomunda 6 tane karbon, 12 tane hidrojen ve 6 tane oksijen bulunur.
Çok atomlu moleküllere örnek olarak karbonhidrat, protein ve yağlar verilebilir.

–

 

Saf Madde

İçinde sadece tek cins özellik barındıran maddelerdir. Tüm element ve bileşikler saf maddedir.

Örneğin su bir bileşiktir ve saftır. Ama çeşme suyu içindeki minerallerden dolayı saf madde sayılmaz. Çeşme suyunda hem suyun özelliği hem de minerallerin özelliği bulunur.

Moleküldeki atom çeşidi ve sayısı

Saf maddelere bazı örnekler: 

• Tencere kapağında buhardan oluşan su.
• Demir
• Karbondioksit
• Oksijen
• Gümüş
• İyot
• Tuz …

Saf olmayan maddelere bazı örnekler:

• Çeşme suyu
• Süt
• Hava
• İyotlu tuz
• Meyve suyu
• Çelik
• Toprak

Atom ve element arasındaki fark nedir?

Atom: Maddeyi oluşturan temel bir taneciğe atom denir.
Element: Çok sayıda aynı cins atomun bir araya gelmesiyle oluşan topluluktur.

Şimdi de element ya da atom olmayan bir örnek verelim.

Yukarıdaki örnek modelde farklı atomlar bulunduğu için bu bir element değildir. (Bu örnek bir karışıma aittir.)