Yaşamımızdaki Sürat
Belirli bir mesafeyi her hareketli aynı sürede bitiremez. Örneğin, 1 kilometre uzunluğundaki yolu yetişkin bir insanla küçük bir çocuk aynı sürede yürüyemez. Bu iki hareketli arasındaki zaman farkı sürat kavramıyla açıklanabilir. Bir salyangozla kedinin süratlerini karşılaştırmamız istenseydi hangisinin hada süratli olduğunu düşünürdünüz?
Evet, Hepimiz biliyoruz ki eğer ikisi de hareketliyse kedi salyangoza göre daha süratlidir.
Fen ve teknoloji dersleri işlenirken öğrendiğimiz önemli noktalardan biri de duyularımızın bilimsel bir karar vermek için yetersiz olduğudur. Örneğin hareket eden bir otomobilin süratini sadece bakarak söyleyemeyiz. Bunun için çeşitli aletlerle bilimsel ölçümler yapmak gerekmektedir.
Sürati ölçmek için hangi bilgilere ihtiyaç var?
Sürati hesaplamak için gidilen yolun ve bu esnada geçen zamanın bilinmesi gerekir.
Evi ile okulu arasında 300 metre olan bir öğrencinin süratini hesaplayabilmek için evden çıkıp okula varıncaya değin ne kadar zaman geçtiğini bilmemiz gerekir.
Süratin Formülü:
Sürati hesaplamak için kullanılacak formül oldukça basittir. Bir hareketlinin ne kadar yolu ne sürede gittiğini biliyorsak alınan yolu, geçen zamana bölerek sürati hesaplayabiliriz.
Süratin Birimi:
Bildiğimiz gibi her büyüklüğün bir cinsi vardır. Bu cins birim
olarak tanımlanır. Süratin birimi ise yolun ve zamanın hangi cinsten verildiğine bağlıdır. Örneğin yok kilometre (km), zaman saat(h) olarak verilmişse birim kilometre/saat (km/h) olarak belirlenir.
Yol metre(m), zaman dakika(dk) olarak verilirse sürat birimi metre/dakika (m/dk) olur.
300 metre yolu 30 dakikada yürüyen birinin sürati 300m/30dk = 10m/dk olarak hesaplanır. Bazen yol metre, zaman dakika olarak verilir fakat sürati km/h cinsinden hesaplamamız istenebilir. Bu durumda elimizdeki büyüklükleri istenilen birimlere dönüştürmemiz gerekir.
300 metre = 0,3 km. 30 dk = 0,5 h. ‘dir.
Bu durumda sürat:
Sürat = 0,3km / 0,5h = 0,6km/h olarak hesaplanır.
