Canlıları Tanıyalım – 5. Sınıf

Bilimsel olarak canlılar belirli guruplara ayrılmıştır. Bilim insanları bu guruplamayı yaparken canlıların dış görünüşlerine değil, vücutlarındaki yapı ve organlara, beslenme, üreme, hücre yapısı gibi özellikleri dikkate alırlar.

Dünyadaki tüm canlılar 4 guruba ayrılmıştır.

1. Hayvanlar
2. Bitkiler
3. Mantarlar
4. Tek hücreliler.

Canlıların sınıflandırılması

  1. Hayvanlar

Günlük hayatta kedi, köpek, kuş gibi hayvanları sıklıkla görürüz. Farklı yaşam alanlarında yaşayan hayvan türleri de farklıdır. Orman, okyanus, göl veya akarsu ortamında bulunan hayvan türleri çok çeşitlidir.

Bilimsel sınıflandırmada insanlar da hayvanlar sınıfından kabul edilir. İnsanlar hücre, doku, organ, sistem benzerliklerinden dolayı hayvanlarla aynı guruba alınmıştır.

Hayvanların genel özellikleri:

  • Genellikle hareketlidirler.
  • Kendi besinlerini üretemezler. diğer hayvan ve bitkilerle beslenirler.
  • Çok sayıda hücreden oluşmuşlardır.
  • Genellikle dişi ve erkek olmak üzere cinsiyetleri vardır.
  • Tanımlanmış 1,5 milyon hayvan türü vardır.

Omurgalı hayvanlar: İskeleti olan insan, at, fil, kuş, hamsi gibi türlerdir.

omurgalı hayvanlar çeşitli alt basamaklara ayrılır.

  • Balıklar: suda yaşarlar. Solungaç solunumu yaparlar. derileri pullarla kaplıdır. Genellikle yumurtayla çoğalırlar. (Mezgit, hamsi, lüfer, orkinos vb.)
  • Kurbağalar: Hem kara hem de sularda yaşarlar. Ayak parmakları arası perdelidir. Yumurtayla çoğalır ve akciğer solunumu yaparlar.
  • Sürüngenler: Ayakları yoktur veya sürünmeye yetecek kadar küçüktür. Derileri pul gibi sert maddeyle kaplıdır. Yumurtayla çoğalırlar. Sürünerek hareket ederler. ( timsah, kaplumbağa, yılan vb.)
  • Kuşlar: Vücutları tüylerle kaplıdır. Tavuk, penguen, deve kuşu gibi uçamayan türleri vardır. Yumurtayla çoğalırlar
  • Memeliler: Yavrularını doğururlar ve sütle beslerler. Genellikle karada yaşarlar. Yunus, balina, yarasa, fok gibi farklı ortamlarda yaşayan türler de vardır. İnsan, kedi, geyik, fil, fare, kaplan vb. memeli canlılara örnektir.

Omurgasız hayvanlar: iskeleti olmayan süngerler, denizanası, solucan, salyangoz, deniz yıldızı, yengeçler, çıyanlar, akrepler, keneler, örümcekler ve çeşit çeşit böcekler gibi türlerdir.

   2.  Bitkiler

Ağaçlar, çiçekler, otlar, yosunlar bitkilere örnektir. Çoğunlukla toprağa köklerle tutunmuş olarak yaşarlar. Genellikle renkleri yeşildir.

Bitkilerin genel özellikleri

  • Hayvanlar gibi hareket etmezler.
  • Genellikle kök, gövde, yaprak gibi bölümleri vardır.
  • Fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler.
  • Fotosentezle karbondioksit alıp oksijen verirler.
  • Genellikle toplu olarak yaşarlar.
  • Yeryüzünün her iklimine uyum sağlamış bitki türü vardır.

Çiçekli bitkiler: Bitkilerin dişi ve erkek üreme organları çiçeklerinde bulunur. Elma, fındık, gül, erik, pancar, kiraz gibi tohumlu bitkilerin çiçekleri vardır.

Çiçeksiz bitkiler: Bu bitkilerin çiçekleri olmadığı için tohumları oluşmaz. Üremek için başka yöntemleri vardır. At kuyruğu, ciğer otu, eğrelti otu, kibrit otu, kara yosunu örnek olarak verilebilir.

çiçeksiz bitkiler
3. Mantarlar

Şapkalı mantarlar genellikle toprağa bağlı olarak büyüdüğü için çoğu insan mantarları bitki olarak düşünür. Mantarlar ayrı bir sınıflandırma içinde incelenirler.

Mantarların genel özellikleri

  • Tek hücreli veya çok hücreli olabilirler.
  • Bitkiler gibi fotosentez yapamazlar.
  • Daha çok nemli bölgelerde yaşamayı severler.
  • Bazı türleri zehirlidir.
  • Ölen canlıların çürümesini sağlayan mantar türleri vardır. (çürükçül mantar)
  • Hayvanlarda cilt rahatsızlığı yapan türleri de varır.
  • Bayatlayan ekmek ve peynirin üzerindeki küflenmeyi mantarlar yapar. ( küf mantarı)
  • İnsanların yetiştirdi mantar türüne kültür mantarı denir.
  • Dildeki pamukçuk hastalığı, kafa derisindeki saç kıran hastalığı, ayaktaki mantar hastalığı mantarlar nedeniyle oluşur.

mantarlar

 

4. Mikroskobik Canlılar

Gözle görülemeyecek kadar küçük canlılardır. Mikroskopla görülebildikleri için bu ismi almışlardır.

İnsanda hastalık yapan türleri vardır. Mikroskobik canlıların neden olduğu hastalıklara grip, nezle, uçuk, verem, aids, kolera, dizanteri vb. örnek verilebilir.

Peynir ve yoğurdun mayalanması gibi faydaki işer yapan mikroskobik canlılar da vardır.

mikroskobik-canli

Bakteriler: En basit yapılı mikroskobik canlılardır. çok sıcak ve soğu yerler dahil her yerde yaşayabilirler. Hastalık yapan türleri vardır.  ( verem, zatürre, kolera )
Faydalı türleri de vardır. Yoğurt ve peynirin mayalanmasını sağlayan bakterilerdir.
Kalın bağırsağımızda vitamin üreten bakteriler de faydalıdır.

Amip: İnsanlarda hastalık yapan suda yaşayan bir canlıdır.

Öglena: Kamçılarıyla hareket eder. Bitkiler gibi fotosentez yapar. Bu sayede besin ve oksijen üretir.

Terliksi hayvan: Şekli terliğe benzer. Suda ve kil tabakalarında bulunurlar. Hareketlerini sil denilen yapılarla sağlarlar.

Alakalı Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*