Maddenin Tanecikli Yapısı

Çevremizdeki varlıkların çoğu maddedir. Gözümüzün göremeyeceği kadar küçük maddeler de vardır. Işık, ses, elektrik gibi enerji türleri madde sayılmaz.

Bir varlığın madde olabilmesi için 2 özelliğinin bulunması gerekir;

  1. Kütle: Madde miktarı olarak tanımlanır. Kütle teraziyle ölçülür. Maddelerin az ya da çok kütlesi olması gerekir. Örneğin mikropların kütlesi çok çok küçüktür. Bildiğimiz teraziyle kütlesini ölçemeyiz ama az da olsa kütlesi vardır. Bu da mikropların da madde olduğunu gösterir.
  2. Hacim: Maddenin kapladığı alandır. Yani maddenin boyutlarının olmasıdır. Çok ya da az. Bir hacmi varsa maddedir. Balonun içindeki hava hacmi sayesinde balonu şişirir. Hacim litre veya metreküp gibi birimlerle belirtilir.

kutle-hacim-6.sinif

Madde örnekleri (neler maddedir):
Kağıt, hava, tüp gazı, su, yağmur, bulut, kalem, canlılar, hücre, saç, diş, toprak, güneş, gezegenler, otomobil, tablet, yiyecekler vb.

Madde olmayanlara örnekler:
Işık, ses, elektrik, ısı, sıcaklık.

Maddelerin ortak özelliklerinden biri de taneciklerden oluşmasıdır. Gözümüzle göremesek de tüm maddeleri oluşturan tanecikler bulunur. (7. sınıfta bu taneciklere atom diyeceğiz.)


Yukarıda gördüğünüz gibi çatal, cıva sıvısı, altın yüzük ve helyum gazı taneciklerden oluşmaktadır.
Bu tanecikler o kadar küçüktür ki okullarda kullandığımız ışık mikroskobuyla bile görülemezler.

Atomlar o kadar küçüktür ki bir toplu iğne başında 4 trilyon atom bulunabilir.

Maddeyi oluşturan tanecikler arasında boşluklar vardır. Boşluk miktarı maddenin hangi halde olduğunu belirler.
Boşluk yoksa katı, boşluk çok azsa sıvı, boşluk çok fazlaysa gaz haldedir.

katı, sıvı, gaz

Katı:
Katıların tanecikleri düzenlidir. Tanecikler arasında boşluk yok denecek kadar azdır. Katılar sıkıştırılamaz. Belirli bir şekilleri vardır. Kuvvet uygulanmadığı müddetçe katıların şekli sabit kalır. Katı tanecikleri titreşim hareketi yapar.
Sıvı:
Sıvı tanecikleri arasındaki boşluk katılara göre biraz fazla olsa da çok azdır. Bu nedenle sıvılar da sıkıştırılamaz. Sıvıların belirli şekilleri yoktur. Bulundukları kabın şeklini alırlar. Sıvıların sabit hacimleri vardır. Sıvı tanecikleri titreşim, öteleme ve dönme hareketi yapar.
öteleme ve dönme hareketi sıvıların akışkan olmasını sağlar.
Gaz:
Gaz tanecikleri arasındaki boşluk çok fazladır. Bu nedenle gazalar sıkıştırılabilir. Gazlar bulundukları kabın şeklini (eğer kapalı bir kapsa) alır. Gazların belirli bir şekli ve sabit hacmi yoktur.
Gaz tanecikleri de sıvılar gibi titreşim, öteleme ve dönme hareketi yapar.

Katı sıvı ve gazlarla ilgili ayrıntılı bilgi için TIKLAYIN >>
Titreşim, öteleme, ve dönme hareketi ayrıntıları için TIKLAYIN >>

Maddenin hal değişimi

Bir maddenin sıcaklığını değiştirirsek erimesini, donmasını veya buharlaşmasını sağlayabiliriz. Maddelerin üç tane fiziksel hali vardır. Bunlar yukarıda da anlatıldığı gibi katı, sıvı ve gaz halleridir.
Katının ısı alarak sıvıya geçmesine Erime
Sıvının ısı alarak gaz hale geçmesine Buharlaşma
Katının ısı alarak gaz hale geçmesine Süblimleşme
Gazın ısı vererek sıvı hale geçmesine Yoğuşma
Sıvının ısı vererek katı hale geçmesine Donma
Gazın ısı vererek katı hale geçmesine Kırağılaşma denir.
Maddenin hal değişimiyle ilgili ayrıntılı bilgi için TIKLAYIN >>

Alakalı Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*