Yoğunluk – 6. Sınıf

Boyutları aynı olan demir ve tahta kutunun ağırlıkları farklıdır; Demir kutunun daha ağır olmasının nedeni demirin yoğunluğunun tahtadan fazla olmasıdır.

yogunluk-6-sınıf

Çoğu zaman cisimlerin şekline bakarak yoğunluklarını tahmin edemeyiz. Bu nedenle yoğunluğu hesaplamak için matematiksel bir formüle ihtiyacımız vardır.

Yoğunluğu Hesaplama

Bir maddenin birim hacminin (1 cm³) kütlesine maddenin yoğunluğu denir.

Bir cismin yoğunluğunu bulmak için cismin kütlesini hacmine böleriz.

yoğunluk formülü

Formülde verilenleri sembollerle yazarsak,

d: yoğunluk
m: kütle
V: Hacim

Formülümüz şu şekilde olur;

yogunluk-formul-2

Yoğunluğun birimi g/cm³ (gram bölü santimetre küp)

Yoğunluğunu hesaplayacağımız bir cismin kütlesini nasıl hesaplarız?

Kütle eşit kollu teraziyle ölçülür. Günümüzde kullanılan elektronik teraziler de kütleyi kolaylıkla ölçebilir.

yogunluk-kutle

Kütleyi 400 g olarak ölçüyoruz.

Sonra cismin hacmini bulmamız gerekiyor. Hacmini bulmak istediğimiz cisim geometrik şekilli küp, dikdörtgen prizma vb olsaydı bu cisimlerin kenar uzunluklarından hacimlerini bulabilirdik.
Bizim ölçümümüzde taş gibi düzgün şekli olmayan bir cisim var.
Bu cismin hacmini ölçmek için cismi su dolu dereceli silindirin içine atarız. Taş su seviyesinin yükselmesini sağlar. Su seviyesindeki yükselme miktarı taşın hacmine eşittir.

Hacim ölçme

Hacmi 200 cm³ bulduk (sıvılarda cm³ yerine mililitre (ml) kullanılabilir)

Yoğunluğu bulalım.

Yoğunluk = kütle / hacim

400g/200cm³

= 2 g/cm³

Kütle – hacim grafiği

Bazen yoğunluğu hesaplamak için kütle hacim grafikleri verilir.

kutle-hacim-grafik
Grafikte X’in kütlesi 40g, hacmi 2cm³ olduğu görülüyor.
Buna göre yoğunluğu 40g/2cm³ = 20 g/cm³ bulunur.

Y’nin kütlesi 60g, hacmi ise 4 cm³
Y’nin yoğunluğu 60g/4 cm³ = 15 g/cm³ bulunur.

Ayırt edici özellik
Yoğunluk (özkütle) maddenin ayırt edici özelliğidir. Ayırt edici özellik sadece o madde ait olan özelliktir.
Örneğin saf suyun yoğunluğu 1 g/cm³’tür. Bu değer saf maddeler içinde sadece suya aittir. Su ister bir bardak, ister bir kova olsun yoğunluğu hep aynı kalır.

Demirin yoğunluğu 7,86 g/cm³’tür. Demir bir sandalye veya demir köprüde yoğunluk yine aynıdır.

Yoğunlukların Karşılaştırılması

Bir cismi suya attığımızda yüzmesi ya da batması yoğunluğuna göre anlaşılır.

batma yüzme askıda kalma

Cisim yüzüyorsa yoğunluğu sıvının yoğunluğundan azdır: dx < dsıvı
Cisim askıdaysa yoğunluğu sıvının yoğunluğuna eşittir:  dy = dsıvı
Cisim batmışsa yoğunluğu sıvının yoğunluğundan büyüktür:  dz > dsıvı

Yoğunluk sıralaması: dz > dy = dsıvı > dx

Bir birine karışmayan su zeytinyağı gibi karışımlarda en alttaki sıvının yoğunluğu en fazladır.

karismayan-sivilar
En çok yoğun A sıvısı , sonra B, sonra C, en az yoğun olan ise D sıvısıdır.

Maddenin hallerinden yoğunluğu en az olanı gazlardır. En çok yoğunluk ise genellikle katılardır.

Alakalı Konular

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*